SHL test uitslag: percentiel, normgroep en sten-score
Je hebt een SHL test gemaakt en krijgt een rapport met termen als percentiel, normgroep of sten. Wat zegt een 63e percentiel eigenlijk? Hieronder leg ik uit hoe SHL scores rapporteert, op basis van de voorbeeldrapporten die SHL zelf publiceert: wat de werkgever ziet, wat jij ziet, en acht rekenvragen om je eigen uitslag goed te leren lezen.
Wil je eerst weten welke SHL tests er zijn, lees dan de uitleg over de SHL test. Een algemeen stuk over scoring bij alle testuitgevers vind je in hoe aptitude tests worden gescoord. Hier gaat het specifiek om SHL.
Let op: de voorbeeldrapporten van SHL stammen uit 2018, en volgens SHL kan de gebruiker de rapportteksten aanpassen. Je eigen rapport kan er dus anders uitzien.
De normgroep: waarmee je wordt vergeleken
SHL rapporteert je score niet als aantal goed, maar als positie ten opzichte van anderen. Die anderen heten de normgroep; in de Engelse rapporten de comparison group. Volgens SHL is dat een grote groep mensen die de test eerder maakte.
In het voorbeeldrapport voor werkgevers zie je bij elke test drie gegevens:
- De normgroep, bijvoorbeeld General Population 2006 voor verbaal en numeriek redeneren en General Population 2007 voor inductief redeneren.
- Het niveau, bijvoorbeeld Graduate/University voor de redeneertests en Operational voor de check- en rekentests.
- De taal waarin je de test maakte.
Dat niveau is belangrijk. Een test op hbo- en wo-niveau wordt vergeleken met een andere groep dan een test voor operationele functies. Dezelfde prestatie kan daardoor in de ene normgroep hoog en in de andere gemiddeld uitvallen.
Het percentiel: je positie in die groep
Het percentiel is het getal dat je het vaakst terugziet. SHL omschrijft het in het rapport zo: een percentiel van 50 betekent dat je beter scoorde dan 50 procent van de mensen in de normgroep.
Drie dingen die kandidaten hier vaak verkeerd lezen:
- Een percentiel is geen percentage goed. Een 63e percentiel betekent niet dat je 63 procent van de vragen goed had. Het betekent dat je beter scoorde dan 63 procent van de normgroep.
- Het is geen rapportcijfer. Een 40e percentiel is geen onvoldoende, maar een plek iets onder het midden.
- De afstanden zijn niet gelijk. In een normaal verdeelde groep zit het grootste deel van de mensen rond het midden. Een klein verschil in prestatie verschuift je daar flink in percentiel. Aan de top zijn de verschillen in prestatie groter: van het 90e naar het 99e percentiel is een veel grotere stap dan van het 50e naar het 59e.
De omschrijvingen bij je percentiel
Het rapport voor werkgevers zet bij elk percentiel een korte duiding. In het voorbeeld staat bij een 87e percentiel voor numeriek redeneren dat het vermogen boven gemiddeld is, en bij percentielen van 59 tot 67 dat het gemiddeld is vergeleken met de normgroep. Daarna volgt een zin over wat dat voor het werk betekent.
Sten-scores en T-scores
Achter in het rapport voor werkgevers staat een technisch deel met nog twee scores. SHL schrijft daarbij dat T- en sten-scores bedoeld zijn voor gebruikers die getraind zijn in het juiste gebruik en de interpretatie ervan.
T-score. Een gestandaardiseerde score met een gemiddelde van 50 en een standaardafwijking van 10. Een T-score van 60 ligt dus één standaardafwijking boven het gemiddelde van de normgroep.
Sten-score. Een gestandaardiseerde score op een schaal van 10 punten, met een gemiddelde van 5,5 en een standaardafwijking van 2. Het woord sten komt van standard ten. Een sten van 6 ligt net boven het midden.
Beide drukken uit hoeveel standaardafwijkingen je boven of onder het gemiddelde van de normgroep zit. Omrekenen: trek het gemiddelde af en deel door de standaardafwijking.
In het voorbeeldrapport hoort bij een 63e percentiel voor verbaal redeneren een T-score van 53 en een sten van 6. Bij een 87e percentiel voor numeriek redeneren staat een T-score van 61 en een sten van 8.
Number attempted, work rate en hit rate
Bij de redeneertests toont het technische deel van het rapport ook hoe je de test hebt gemaakt:
- Number attempted: het aantal vragen dat je te zien kreeg. Volgens SHL kunnen daar ook vragen tussen zitten die je niet hebt beantwoord.
- Work rate: hoe ver je in de test bent gekomen, berekend als het aantal geziene vragen gedeeld door het totale aantal vragen in de test.
- Hit rate: je nauwkeurigheid, berekend als het aantal goede antwoorden gedeeld door het aantal vragen dat je probeerde.
Een belangrijk detail: SHL schrijft dat elke kandidaat een andere set items krijgt, en dat er daardoor geen direct verband is tussen hit rate en percentiel. Iemand met een lagere hit rate kan een hoger percentiel halen en andersom.
Wat de werkgever ziet
Het Verify Ability Test Report voor werkgevers toont per test je percentiel, normgroep, niveau, taal en duiding, gevolgd door gebruiksrichtlijnen en het technische deel.
Ook staat er een duidelijke waarschuwing in: als de tests zonder toezicht zijn gemaakt, is er een kleine kans dat de scores je werkelijke niveau niet weergeven. SHL raadt dan een verificatietest aan. Die is korter dan de oorspronkelijke test, wordt onder toezicht afgenomen en levert de uitkomst Verified of Not Verified op. Als alternatieven noemt SHL onder meer resultaten van andere assessments, opleidingsresultaten en een gestructureerd interview.
SHL schrijft verder dat cognitieve capaciteit de meest effectieve losse voorspeller is van toekomstig functioneren in veel functies, maar dat ook andere factoren een grote rol spelen. De informatie hoort volgens SHL gebruikt te worden als onderdeel van een bredere beoordeling. Een slagingsgrens kiest de werkgever zelf.
Bij een persoonlijkheidsvragenlijst als de SHL OPQ gaat het niet om goed of fout; volgens SHL vatten zulke resultaten patronen in eigenschappen samen.
Wat jij als kandidaat ziet
SHL heeft ook een rapport voor kandidaten, het Verify Candidate Report. Daarin zie je per test een score op een schaal met de letters A tot en met E, een omschrijving zoals boven gemiddeld of ver onder gemiddeld vergeleken met de normgroep, en een aantal tips om de vaardigheid verder te ontwikkelen. Welke percentielen bij welke letter horen, staat niet in het voorbeeldrapport.
Twee zinnen uit dat rapport zijn handig om te weten. SHL schrijft dat het rapport vertrouwelijk is en voor persoonlijk gebruik bedoeld. En SHL geeft aan dat testresultaten ongeveer 12 tot 18 maanden geldig blijven.
Je uitslag opvragen
Volgens de supportpagina van SHL kun je je uitslag niet bij SHL zelf opvragen. De organisatie die de test liet afnemen, beheert de gegevens, en de contracten van SHL met klanten verbieden het delen van resultaten zonder hun uitdrukkelijke toestemming. Vraag je uitslag dus op bij de recruiter of de werkgever. Alleen bij oefentests op SHL Direct kun je zelf inloggen en je rapport bekijken.
Wat er na de uitslag gebeurt, verschilt per procedure. Daarover lees je meer in wat gebeurt er na een aptitude test.
Oefenvragen: zo lees je je uitslag
De acht vragen hieronder heb ik zelf gemaakt. Ze oefenen het rekenwerk dat je nodig hebt om je uitslag te begrijpen.
Oefenvraag 1
In je rapport staat bij numeriek redeneren een percentiel van 72 ten opzichte van de normgroep. Wat betekent dat?
A. Je had 72 procent van de vragen goed. B. Je scoorde beter dan 72 procent van de mensen in de normgroep. C. Je eindigde als 72e van alle kandidaten in deze sollicitatieronde. D. 72 procent van de normgroep scoorde beter dan jij.
Antwoord: B. Een percentiel vergelijkt je met de normgroep. Het is geen percentage goede antwoorden (A) en geen rangnummer binnen je eigen sollicitatieronde (C). D draait de betekenis om: bij een 72e percentiel scoorde ongeveer 28 procent van de normgroep beter.
Oefenvraag 2
Een normgroep bestaat uit 400 personen. Je behaalt een percentiel van 85. Van hoeveel personen uit die groep scoorde je beter?
A. 60 B. 85 C. 300 D. 340
Antwoord: D. 85 procent van 400 is 0,85 × 400 = 340. Antwoord A is het aantal dat beter of gelijk scoorde, 400 − 340.
Oefenvraag 3
Een test bevat in totaal 30 vragen. Je kreeg er 24 te zien voordat de tijd op was. Wat is je work rate?
A. 70 procent B. 75 procent C. 80 procent D. 125 procent
Antwoord: C. Work rate is het aantal geziene vragen gedeeld door het totale aantal: 24 / 30 = 0,8, dus 80 procent.
Oefenvraag 4
Een test bevat 30 vragen. Je probeerde er 24 en had er daarvan 18 goed. Wat is je hit rate?
A. 60 procent B. 75 procent C. 80 procent D. 133 procent
Antwoord: B. Hit rate is het aantal goede antwoorden gedeeld door het aantal geprobeerde vragen: 18 / 24 = 0,75, dus 75 procent. Wie deelt door alle 30 vragen, komt op 60 procent (A), maar dat is niet hoe de hit rate is gedefinieerd.
Oefenvraag 5
Een T-score heeft een gemiddelde van 50 en een standaardafwijking van 10. Je T-score is 65. Hoeveel standaardafwijkingen lig je boven het gemiddelde?
A. 0,65 B. 1,5 C. 6,5 D. 15
Antwoord: B. Trek het gemiddelde af en deel door de standaardafwijking: (65 − 50) / 10 = 1,5. Antwoord D is het verschil in punten, niet in standaardafwijkingen.
Oefenvraag 6
Een sten-schaal heeft een gemiddelde van 5,5 en een standaardafwijking van 2. Een kandidaat scoort precies 1,25 standaardafwijking boven het gemiddelde. Welke sten-score hoort daarbij?
A. 6,75 B. 7 C. 8 D. 12,5
Antwoord: C. Vermenigvuldig het aantal standaardafwijkingen met 2 en tel het gemiddelde op: 5,5 + (1,25 × 2) = 5,5 + 2,5 = 8. Antwoord A ontstaat als je vergeet met 2 te vermenigvuldigen.
Oefenvraag 7
Twee kandidaten maakten dezelfde Verify-test, waarbij elke kandidaat een andere set vragen krijgt. Kandidaat P heeft een hit rate van 90 procent en een percentiel van 55. Kandidaat Q heeft een hit rate van 70 procent en een percentiel van 75. Welke verklaring past het best bij deze gegevens?
A. Het rapport bevat een fout, want een hogere hit rate geeft altijd een hoger percentiel. B. Q kreeg een andere set vragen, en hit rate en percentiel hangen niet direct samen. C. Het percentiel is alleen gebaseerd op hoe snel je antwoordt. D. Kandidaat P is vergeleken met een normgroep uit een ander jaar.
Antwoord: B. Omdat elke kandidaat een andere set vragen krijgt, zegt het percentage goede antwoorden weinig zonder te weten welke vragen je kreeg. Hit rate en percentiel hangen dan niet direct samen; SHL schrijft dat ook in de toelichting bij zijn rapporten. A gaat juist uit van een vast verband. Voor C en D geeft de vraag geen aanwijzing; de kandidaten maakten dezelfde test.
Oefenvraag 8
Je maakte een numerieke test en je prestatie werd vergeleken met een algemene normgroep, met als uitkomst het 63e percentiel. Dezelfde prestatie wordt nu vergeleken met een normgroep die gemiddeld duidelijk beter op deze test presteert. Wat gebeurt er met je percentiel?
A. Het wordt hoger. B. Het blijft 63. C. Het wordt lager. D. Het wordt een sten-score.
Antwoord: C. Je prestatie blijft gelijk, maar een groter deel van de nieuwe groep scoort hoger dan jij. Je positie in die groep, en dus je percentiel, daalt. Daarom is het belangrijk te weten met welke normgroep je bent vergeleken.
Veelgemaakte denkfouten over je SHL uitslag
- Percentiel lezen als cijfer. Een 45e percentiel is geen onvoldoende, maar een positie net onder het midden van een vergelijkingsgroep.
- De normgroep vergeten. Een gemiddeld percentiel tegenover een sterke groep kan een prima prestatie zijn.
- Hit rate gelijkstellen aan je score. Zie oefenvraag 7.
- Ervan uitgaan dat er een vaste grens is. SHL publiceert die niet; de werkgever kiest zijn eigen grens. SHL raadt aan de score mee te wegen naast andere informatie, zoals cv en gesprekken.
- Je uitslag bij SHL opvragen. Dat werkt niet; vraag het de werkgever.
Je percentiel verbeteren: kort oefenplan
Je uitslag ligt vast, maar bij een volgende test kun je beter voorbereid zijn.
Dag 1 en 2: maak een getimede oefentest per onderdeel dat je verwacht. SHL Direct heeft gratis oefentests, en bij een deel ervan krijg je een rapport. Houd zelf bij hoeveel vragen je haalt en hoeveel je goed hebt.
Dag 3 tot 7: oefen dagelijks twintig tot dertig minuten met het onderdeel waar je het laagst scoorde. Is je work rate laag, oefen dan op tempo. Is je hit rate laag, werk dan eerst zonder klok aan nauwkeurigheid.
Dag 8 tot 12: maak gemengde sets onder echte tijdsdruk. Voor de verbale test lees je hoe dat werkt in SHL verbaal redeneren.
Laatste dagen: maak nog één volledige test onder examenomstandigheden en neem daarna rust.
Gericht oefenen met numerieke tabellen en grafieken kan bij numeriek redeneren. Verwacht je meerdere onderdelen, dan dekt het alle testen pakket een groot deel van de capaciteitentests af.
Veelgestelde vragen
Wat betekent een percentiel in mijn SHL uitslag?
Een percentiel geeft aan hoe je scoorde vergeleken met de normgroep. Volgens SHL betekent een percentiel van 50 dat je beter presteerde dan 50 procent van de mensen in die groep. Het is dus geen percentage goede antwoorden.
Wat is een sten-score bij SHL?
Een sten-score is een gestandaardiseerde score op een schaal van 1 tot 10. SHL omschrijft de schaal met een gemiddelde van 5,5 en een standaardafwijking van 2. SHL geeft sten- en T-scores in het rapport voor gebruikers die getraind zijn om ze te interpreteren.
Kan ik mijn SHL uitslag opvragen bij SHL?
Nee. Volgens de supportpagina van SHL beheert de werkgever die de test liet afnemen de gegevens, en mag SHL zonder toestemming van die klant geen resultaten delen. Vraag je uitslag dus op bij de organisatie die je uitnodigde. Zonder tussenkomst van de werkgever kun je alleen de rapporten van oefentests op SHL Direct zelf inzien.
Wat is een goede score op een SHL test?
Een vaste voldoende bestaat niet. De werkgever bepaalt zelf welk percentiel hij voor een functie nodig vindt, en SHL raadt aan de score te gebruiken als onderdeel van een bredere beoordeling. Wat een goede score is, hangt dus af van de functie en de normgroep.
Waarom is mijn hit rate hoog maar mijn percentiel laag?
Omdat elke kandidaat bij Verify een andere set vragen krijgt. SHL schrijft in het rapport voor werkgevers dat er daardoor geen direct verband is tussen hit rate en percentiel, en dat iemand met een lagere hit rate een hoger percentiel kan halen en andersom.
Over de auteur
Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.
Bronnen
SHL, voorbeeld Verify Ability Test Report: https://service.shl.com/docs/Verify%20Ability%20Report%20v2.0%20English%20International.pdf SHL, voorbeeld Verify Candidate Report: https://service.shl.com/docs/Verify%20Candidate%20Report%20(TC%20Version)%20English%20International.pdf SHL Support, Can I have my assessment results: https://support.shl.com/viewArticle.html?d=SHL-Candidate-Article-230&c=10_91_12_58_60_&hl=en SHL, veelgestelde vragen: https://www.shl.com/faqs/ SHL Direct, oefentests: https://www.shl.com/shldirect/en/practice-tests/
