Wat gebeurt er na een aptitude test? Uitslag en vervolg

Je hebt op verzenden geklikt en de test is klaar. Dan begint vaak het wachten, en de vragen die daarbij horen: hoe wordt mijn score beoordeeld, wanneer hoor ik iets, krijg ik mijn uitslag te zien en wat als het tegenvalt? In dit artikel lees je stap voor stap wat er na een aptitude test gebeurt, wat werkgevers met je uitslag doen, hoe je netjes om feedback vraagt en wat je kunt doen als je wordt afgewezen. Onderaan staan zeven oefenvragen over deze fase van de procedure.

Direct na het afronden

Bij vrijwel alle online capaciteitentests worden je antwoorden automatisch verwerkt. Er kijkt niemand handmatig je antwoorden na. Het testplatform berekent je score, vergelijkt die met een normgroep en zet de uitkomst in een rapport of dashboard voor de werkgever of het recruitmentbureau.

Wat jij op dat moment ziet, verschilt per platform. Soms krijg je alleen een bevestiging dat je de test hebt afgerond. Soms volgt er direct een korte feedbacktekst. Meestal hoor je pas iets van de werkgever zelf. Hoor je niets direct na afloop, dan is dat dus geen slecht teken.

Heb je technische problemen gehad tijdens de test, zoals een vastgelopen scherm of een weggevallen verbinding, meld dat dan dezelfde dag bij de contactpersoon uit je uitnodiging. Beschrijf kort wat er gebeurde en bij welk onderdeel. Hoe eerder je het meldt, hoe groter de kans dat er een oplossing komt.

Hoe je score tot stand komt

Je uitslag is vrijwel nooit een simpel cijfer of percentage goede antwoorden. Het proces ziet er globaal zo uit:

  1. Ruwe score. Het aantal goede antwoorden, of bij adaptieve tests een schatting van je niveau op basis van welke vragen je goed had.
  2. Vergelijking met een normgroep. Je score wordt afgezet tegen een groep vergelijkbare kandidaten, bijvoorbeeld afgestudeerden of mensen op managementniveau.
  3. Omzetting naar een vergelijkingsscore. Vaak een percentiel of een schaal als een sten-score. SHL geeft aan dat scores op capaciteitentests doorgaans als percentielen of beoordelingen worden weergegeven.
Percentiel Wat het betekent
90 Je scoorde beter dan ongeveer 90% van de normgroep
50 Je scoorde rond het midden van de normgroep: ongeveer de helft scoorde hoger, de helft lager
30 Ongeveer 70% van de normgroep scoorde hoger

Een percentiel is dus geen percentage goede antwoorden. Met 60% goed kun je in een moeilijke test en een sterke normgroep alsnog bovengemiddeld scoren. Wil je precies weten hoe normgroepen en drempels werken, lees dan hoe aptitude tests worden gescoord.

Wat de werkgever met je uitslag doet

Werkgevers gebruiken de uitslag op een paar manieren, vaak in combinatie.

Als drempel. De werkgever stelt een minimumscore in. Haal je die, dan ga je door; haal je die niet, dan stopt de procedure. Bij grote aantallen sollicitanten gaat dit soms deels automatisch.

Als rangorde. Bij traineeships met veel kandidaten worden de scores soms gebruikt om te bepalen wie als eerste wordt uitgenodigd voor een gesprek.

Als onderdeel van het totaalbeeld. De score weegt mee naast je cv, motivatie, eventuele persoonlijkheidsvragenlijst en het interview. SHL schrijft dat gebruikers leren testuitkomsten te behandelen als onderbouwing van een oordeel, niet als automatische conclusie. Hoe zwaar de test meetelt, verschilt per organisatie.

Sommige werkgevers laten je later in de procedure nog een korte verificatietest maken, bijvoorbeeld op locatie. Daarmee controleren ze of de score van de thuistest klopt. Dat is nog een reden om de online test zelf en eerlijk te maken: een groot verschil tussen beide scores valt op.

Hoe lang duurt het voordat je iets hoort?

Een vaste termijn bestaat niet. In de praktijk zie je vaak drie patronen.

Situatie Wat je vaak ziet
Automatische drempel, doorlopende werving Een reactie binnen enkele dagen, soms dezelfde week
Traineeship of graduateprogramma met deadline Wachten tot de sollicitatieperiode sluit, soms enkele weken
Kleinere werkgever of bureau Afhankelijk van de planning van de recruiter, vaak een tot twee weken

Staat er in je uitnodiging of in de vacature een termijn, houd die dan aan. Is er niets genoemd en heb je na ongeveer twee weken niets gehoord, dan mag je kort informeren. Een voorbeeld:

Beste [naam], op [datum] heb ik de online test voor de functie [functie] afgerond. Ik ben benieuwd naar de vervolgstappen en wanneer ik daarover iets kan verwachten. Alvast bedankt. Met vriendelijke groet, [naam]

Houd het kort en neutraal. Vraag niet naar je score in dezelfde mail; dat komt later.

Feedback krijgen op je uitslag

Of je je uitslag ziet, bepaalt de werkgever. Saville zegt bijvoorbeeld op zijn kandidatenpagina dat de organisatie die je uitnodigt beslist wie je resultaten inziet en of je feedback krijgt. Bij andere uitgevers werkt het in de praktijk hetzelfde.

Krijg je geen feedback, dan kun je er beleefd om vragen. Vraag concreet: "Kunt u aangeven op welk onderdeel mijn score onder de drempel lag?" Dat is makkelijker te beantwoorden dan "Waarom ben ik afgewezen?". Accepteer dat het antwoord soms kort is of uitblijft.

Krijg je wel een rapport, lees het dan per onderdeel. Een lage score op numeriek redeneren en een gemiddelde score op verbaal redeneren vertelt je precies waar je volgende keer je oefentijd moet stoppen.

Wat zijn de volgende stappen als je doorgaat?

Ga je door, dan volgt meestal een van deze fasen:

  • Een (video-)interview. Vaak een eerste gesprek met recruiter of manager, soms een opgenomen video-interview. Hoe dat werkt, lees je in onze uitleg over het HireVue video-interview.
  • Een persoonlijkheidsvragenlijst. Als die nog niet samen met de capaciteitentest werd afgenomen. Het verschil met een capaciteitentest staat in aptitude tests versus persoonlijkheidstests.
  • Een assessmentdag. Met bijvoorbeeld een rollenspel, groepsopdracht, casus of presentatie.
  • Een verificatietest. Een korte herhaling van de capaciteitentest onder toezicht.
  • Referenties en aanbod. Aan het eind van de procedure.

Gebruik de tijd tussen de fasen om je op de volgende stap voor te bereiden in plaats van alleen te wachten.

Wat als je bent afgewezen?

Een afwijzing na een capaciteitentest voelt vervelend, zeker als je de rest van je profiel sterk vindt. Maar het zegt vooral iets over je score op die dag, tegen die normgroep, bij die drempel. Drie dingen helpen:

  1. Schrijf direct op wat lastig was. Welke onderdelen, welke vraagtypes, of je tijd tekortkwam. Over een week ben je het kwijt.
  2. Vraag om feedback. Kort en concreet, zoals hierboven.
  3. Oefen gericht. Kandidaten die na een afwijzing hun zwakke onderdeel oefenen, merken vaak dat het een volgende keer beter gaat. De aanpak lees je in hoe je je voorbereidt op een aptitude test.

Opnieuw testen bij dezelfde werkgever kan soms, maar vaak pas na een wachttijd die per organisatie verschilt. Sommige werkgevers hergebruiken een recente score. Vraag het na in plaats van te gokken. Weet je niet welke test je bij een volgende sollicitatie krijgt, gebruik dan de keuzehulp op vind de juiste test.

Oefenvragen

Oefenvraag 1

Je krijgt een rapport waarin staat dat je op numeriek redeneren op het 75e percentiel scoorde. Wat betekent dat?

A. Je had 75% van de vragen goed B. Je scoorde beter dan ongeveer 75% van de normgroep C. 75% van de normgroep scoorde beter dan jij D. Je moet nog 25% verbeteren om te slagen

Antwoord: B. Een percentiel vergelijkt je met een normgroep. Het zegt niets direct over het aantal goede antwoorden.

Oefenvraag 2

Het is tien dagen geleden dat je de test maakte. In de vacature stond dat kandidaten binnen drie weken bericht krijgen. Wat doe je het best?

A. Vandaag bellen om te vragen wat je score is B. De termijn van drie weken afwachten en daarna kort mailen als je niets hoorde C. De test opnieuw aanvragen omdat het zo lang duurt D. Je sollicitatie intrekken

Antwoord: B. Er is een termijn genoemd en die is nog niet verstreken. Pas daarna is een korte, vriendelijke vraag gepast.

Oefenvraag 3

Je bent afgewezen en wilt feedback vragen. Welke vraag levert het meest bruikbare antwoord op?

A. "Waarom ben ik afgewezen?" B. "Kunt u mijn afwijzing heroverwegen?" C. "Kunt u aangeven op welk testonderdeel mijn score onder de drempel lag?" D. "Mag ik de vragen van de test inzien?"

Antwoord: C. Een concrete vraag over het onderdeel is makkelijk te beantwoorden en vertelt je waar je moet oefenen. Inzage in testvragen geven werkgevers vrijwel nooit, omdat de vragenbank beschermd is.

Oefenvraag 4

Tijdens de test viel je internetverbinding twee minuten weg. Wat doe je het best?

A. Niets zeggen, het valt toch niet op B. Dezelfde dag de contactpersoon mailen met een korte beschrijving van wat er gebeurde C. Wachten tot je de uitslag hebt en het dan pas melden als die tegenvalt D. Direct een nieuwe uitnodiging aanmaken met een ander e-mailadres

Antwoord: B. Technische problemen meld je meteen en feitelijk. Achteraf melden als de uitslag tegenvalt, is minder geloofwaardig, en een tweede account aanmaken is in strijd met de testregels.

Oefenvraag 5

Een werkgever laat je na het eerste gesprek een korte test op locatie maken die lijkt op de online test. Wat is daarvan waarschijnlijk het doel?

A. Je score van de thuistest controleren B. Je typesnelheid meten C. Je persoonlijkheid in kaart brengen D. Je salarisschaal bepalen

Antwoord: A. Een korte vergelijkbare test onder toezicht is een verificatietest. Die controleert of de score van de online test bij jou past.

Oefenvraag 6

Je scoorde in een moeilijke test 60% goed en kwam uit op het 80e percentiel. Een vriend scoorde in een makkelijkere test 85% goed en kwam uit op het 55e percentiel. Wat kun je concluderen?

A. Je vriend presteerde relatief beter, want hij had meer vragen goed B. Jij presteerde relatief beter ten opzichte van je normgroep C. De scores zijn gelijkwaardig D. Percentielen zeggen niets over prestaties

Antwoord: B. Het percentage goed hangt af van de moeilijkheid van de test. Het percentiel vergelijkt je met een normgroep en laat zien dat jij relatief hoger scoorde.

Oefenvraag 7

Je bent doorgegaan naar de volgende ronde. Er staat een assessmentdag gepland over twee weken. Wat is de beste besteding van die tijd?

A. Verder oefenen met capaciteitentests, want die gingen goed B. Je voorbereiden op de onderdelen van de assessmentdag, zoals een casus of rollenspel C. Niets doen tot je meer informatie krijgt D. De werkgever vragen of de assessmentdag kan vervallen

Antwoord: B. De capaciteitentest heb je gehaald. Je wint nu het meest met voorbereiding op de volgende fase, en je kunt de recruiter vragen welke onderdelen de dag bevat.

Veelgemaakte fouten na de test

  • Te vroeg en te vaak navragen. Eén vriendelijke mail na de genoemde termijn is genoeg.
  • Een percentiel lezen als cijfer. Het 50e percentiel is gemiddeld, niet onvoldoende.
  • Technische problemen te laat melden. Doe het direct.
  • Na een afwijzing niets vastleggen. Juist dan weet je nog precies wat lastig was.
  • Na doorgaan stoppen met voorbereiden. De volgende fase vraagt andere vaardigheden.

Kort plan voor na je test

Dag 1: noteer welke onderdelen lastig waren en meld eventuele technische problemen. Week 1 tot 2: wacht de termijn af en bereid je alvast voor op een gesprek. Na de termijn: stuur zo nodig een korte mail. Bij een afwijzing: vraag om feedback en plan twee weken gericht oefenen op je zwakste onderdeel voordat je volgende test begint.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat ik iets hoor na een aptitude test?

Dat verschilt sterk per werkgever. Bij een automatische drempel kan een afwijzing binnen enkele dagen komen, terwijl grote traineeprogramma's soms wachten tot de sollicitatieperiode sluit. Heb je na twee weken niets gehoord en is er geen termijn genoemd, dan is een korte, vriendelijke mail aan de recruiter prima.

Krijg ik mijn score te zien?

Dat bepaalt de werkgever, niet de testuitgever. Sommige organisaties sturen een feedbackrapport met percentielen, andere melden alleen of je doorgaat. Krijg je niets, dan mag je om feedback vragen, maar je hebt geen garantie dat je die krijgt.

Wat betekent een percentielscore?

Een percentiel vergelijkt je score met een normgroep. Een score op het 70e percentiel betekent dat je beter scoorde dan ongeveer 70 procent van die groep. Het is dus geen percentage goede antwoorden.

Wat als ik ben afgewezen na de aptitude test?

Dan ga je bij die vacature meestal niet door naar de volgende ronde. Vraag of feedback mogelijk is, kijk welke onderdelen lastig waren en oefen daar gericht op. Bij een volgende sollicitatie, ook bij dezelfde werkgever na een wachttijd, kun je met betere voorbereiding anders uitkomen.

Kan ik een aptitude test opnieuw maken?

Dat hangt af van de werkgever. Sommige organisaties hanteren een wachttijd voordat je opnieuw mag solliciteren of testen, andere hergebruiken je eerdere score. Vraag het na bij de recruiter in plaats van zelf een tweede uitnodiging te forceren.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.

Bronnen