Aptitude tests voor consultancy: soorten en voorbereiding
Je hebt gesolliciteerd bij een adviesbureau en krijgt een uitnodiging voor een online assessment. Wat staat je te wachten? In dit artikel lees je welke soorten aptitude tests adviesbureaus gebruiken, waarom ze dat doen, hoe zo'n traject verloopt en hoe je je per onderdeel voorbereidt. Je oefent met zeven eigen vragen die de belangrijkste testtypen laten zien.
Dit artikel geeft het overzicht van alle testtypen. Wil je specifiek het rekenwerk trainen, inclusief casevragen en market sizing, lees dan het artikel over numeriek redeneren bij consulting.
Waarom adviesbureaus aptitude tests gebruiken
Een consultant werkt met onvolledige informatie, krappe deadlines en klanten die een onderbouwd advies willen. Bureaus zoeken daarom mensen die snel structuur aanbrengen, cijfers en teksten nauwkeurig lezen en logisch redeneren. Aptitude tests geven een gestandaardiseerde indruk van die vaardigheden, nog voordat iemand tijd in een gesprek heeft gestoken.
Voor jou betekent dat twee dingen. Ten eerste is de test vaak een harde drempel: haal je de grens niet, dan kom je niet bij de case interviews. Ten tweede wordt je score vaak vergeleken met een normgroep, bijvoorbeeld van hoogopgeleide kandidaten. Je hoeft dus niet alles goed te hebben, wel beter te scoren dan een flink deel van die groep.
Welke aptitude tests je kunt krijgen
Bureaus stellen zelf een pakket samen. De volgende onderdelen kom je het vaakst tegen.
| Testtype | Wat je doet | Wat het meet |
|---|---|---|
| Numeriek redeneren | Vragen bij tabellen en grafieken met zakelijke data | Rekenen met data, snelheid, nauwkeurigheid |
| Verbaal redeneren | Beoordelen of een stelling klopt op basis van een tekst | Nauwkeurig lezen en concluderen |
| Kritisch denken (bijvoorbeeld Watson-Glaser) | Aannames, conclusies en argumenten beoordelen | Logisch en kritisch redeneren |
| Abstract of inductief redeneren | Patronen en regels in figuren of reeksen ontdekken | Nieuwe problemen analyseren |
| Situational judgement test | De beste reactie kiezen in een werksituatie | Professioneel oordeel |
| Gamified assessment of online case | Korte spellen of een interactief zakelijk scenario | Probleemoplossen, werkgeheugen, aanpak |
| Persoonlijkheidsvragenlijst | Uitspraken over je werkstijl beoordelen | Gedragsvoorkeuren, geen goed of fout |
Numeriek redeneren
Een cijfermatig onderdeel komt in consultancyselecties vaak voor. Je krijgt tabellen met omzet, kosten of marktaandelen en moet percentages, verhoudingen en groei berekenen. Het rekenwerk is middelbareschoolniveau; de moeilijkheid zit in het tempo en de hoeveelheid data.
Verbaal redeneren
Bij verbaal redeneren lees je een korte zakelijke tekst en beoordeel je stellingen met waar, onwaar of kan niet worden bepaald. De valkuil is je eigen kennis gebruiken: alleen wat in de tekst staat telt. In de gids voor verbaal redeneren lees je hoe je dat systematisch aanpakt.
Kritisch denken
Sommige adviesbureaus gebruiken een test voor kritisch denken, zoals de Watson-Glaser. Je beoordeelt of een aanname verondersteld wordt, of een conclusie logisch volgt en of een argument sterk of zwak is. Uitgewerkte voorbeelden vind je in het artikel over kritisch redeneren.
Abstract redeneren
Bij abstract of inductief redeneren zoek je de regel achter een reeks figuren, letters of cijfers. Dit onderdeel meet hoe snel je nieuwe problemen doorziet zonder voorkennis. Ook dit onderdeel kan in een consultancypakket zitten.
Situational judgement test en gamified assessments
Een situational judgement test legt je realistische werksituaties voor: een klant die ontevreden is, een collega die een deadline mist, een fout in een rapport. Je kiest de beste of slechtste reactie. Daarnaast gebruiken sommige bureaus gamified tests of een interactieve online case. Hoe gamified tests van een uitgever als Aon werken, lees je in het artikel over de gamified tests van Aon.
Zo verloopt een typisch consultancytraject
- Online sollicitatie. Cv, motivatie en soms cijferlijsten.
- Online tests. Je krijgt een link en meestal een paar dagen om de tests thuis te maken.
- Eerste gespreksronde. Vaak een combinatie van een motivatiegesprek en een kleine case.
- Tweede of laatste ronde. Meer cases, gesprekken met senior consultants of partners, soms een presentatie.
- Assessmentdag. Bij sommige bureaus een dag met groepsopdracht, case en gesprekken.
Lees je uitnodiging goed: daarin staat welke tests je krijgt, hoe lang ze ongeveer duren en wat de deadline is. Staat er een uitgever bij, zoals SHL, Aon of Cappfinity, dan kun je gericht oefenen met hun formats.
Zo bereid je je per onderdeel voor
| Onderdeel | Belangrijkste techniek | Valkuil |
|---|---|---|
| Numeriek | Lees eerst de vraag, zoek dan pas de data | Procenten en procentpunten verwarren |
| Verbaal | Alleen de tekst telt, niet je eigen kennis | Kan niet worden bepaald te weinig kiezen |
| Kritisch denken | Vraag je af wat er moet gelden voor de conclusie | Een plausibele conclusie aanzien voor een logische |
| Abstract | Loop kenmerken systematisch af: aantal, positie, kleur, richting | Te lang blijven hangen op een vraag |
| SJT | Denk vanuit de waarden van het bureau: klant, kwaliteit, samenwerking | Kiezen wat je zelf het makkelijkst vindt |
Algemene tips die voor elk onderdeel gelden:
- Maak de tests op een rustig moment. Je hebt meestal een paar dagen. Kies een tijdstip waarop je fit bent en niet gestoord wordt.
- Oefen getimed. Kennis van het format helpt, maar tempo bouw je alleen op met de klok erbij.
- Analyseer je fouten. Na elke oefenset noteer je per fout waarom het misging: rekenfout, leesfout, tijdgebrek of verkeerde aanpak.
- Begin bij je zwakste onderdeel. Daar valt de meeste winst te halen.
Oefenvragen voor consultancy aptitude tests
De vragen hieronder heb ik zelf gemaakt. Het zijn geen echte vragen van een bureau of uitgever, maar ze laten zien hoe de verschillende onderdelen werken.
Oefenvraag 1
Een adviesproject kost 400 uur. Een junior consultant met een tarief van €90 per uur doet 70% van de uren, een senior consultant met een tarief van €180 per uur doet de rest. Wat is de totale fee?
- A. €46.800
- B. €54.000
- C. €43.200
- D. €50.400
Antwoord: A. Junior: 0,70 x 400 = 280 uur x €90 = €25.200. Senior: 120 uur x €180 = €21.600. Totaal €46.800. Optie B krijg je als je het gewone gemiddelde van de tarieven (€135) met 400 uur vermenigvuldigt.
Oefenvraag 2
Een consultant heeft 1.800 beschikbare uren per jaar, waarvan 1.260 declarabel zijn. Het bureau wil een declarabiliteit van 75%. Hoeveel extra declarabele uren zijn daarvoor nodig, bij gelijkblijvende beschikbare uren?
- A. 45
- B. 90
- C. 135
- D. 540
Antwoord: B. Nu: 1.260 / 1.800 = 70%. Doel: 0,75 x 1.800 = 1.350 uur. Verschil: 1.350 - 1.260 = 90 uur.
Oefenvraag 3
Lees de tekst: "Het bureau opende in 2023 een kantoor in Rotterdam. Sindsdien is het aantal klanten in de haven- en logistieke sector verdubbeld. De directie verwacht dat het kantoor in 2026 winstgevend wordt."
Stelling: het nieuwe kantoor is de oorzaak van de verdubbeling van het aantal logistieke klanten.
- A. Waar
- B. Onwaar
- C. Kan niet worden bepaald
- D. Onwaar, want het kantoor is nog niet winstgevend
Antwoord: C. De tekst noemt twee feiten na elkaar, maar zegt niet dat het ene het andere veroorzaakt. Een oorzakelijk verband is dus niet te bepalen. Optie D trekt een conclusie over winstgevendheid die niets met de stelling te maken heeft.
Oefenvraag 4
Stelling van een partner: "Klanten vragen dit jaar vaker om data-analyse dan vorig jaar, dus we moeten meer data scientists aannemen." Welke aanname ligt aan deze redenering ten grondslag?
- A. Het huidige team kan de extra vraag naar data-analyse niet zelf opvangen.
- B. Data scientists zijn duurder dan andere consultants.
- C. Vorig jaar vroeg geen enkele klant om data-analyse.
- D. Andere bureaus nemen ook data scientists aan.
Antwoord: A. De conclusie dat er mensen bij moeten, klopt alleen als het bestaande team de extra vraag niet aankan. B en D zijn niet nodig voor de redenering, en C is veel sterker dan wat de partner zegt.
Oefenvraag 5
Gegeven: alle projecten boven €1 miljoen vereisen goedkeuring van een partner. Project Delta vereist geen goedkeuring van een partner.
Conclusie: project Delta heeft een waarde van niet meer dan €1 miljoen.
- A. De conclusie volgt logisch.
- B. De conclusie volgt niet.
- C. De conclusie volgt alleen als Delta een nieuw project is.
- D. Er is te weinig informatie om iets te zeggen.
Antwoord: A. Zou Delta boven €1 miljoen liggen, dan was goedkeuring verplicht. Omdat die goedkeuring niet nodig is, kan Delta niet boven €1 miljoen liggen. Dit is een geldige omkering van de regel.
Oefenvraag 6
Welk getal komt op de plaats van het vraagteken? 2, 5, 11, 23, ?
- A. 35
- B. 46
- C. 47
- D. 48
Antwoord: C. Elk getal is het vorige keer 2 plus 1: 2 x 2 + 1 = 5, 5 x 2 + 1 = 11, 11 x 2 + 1 = 23, 23 x 2 + 1 = 47.
Oefenvraag 7
Je bent junior consultant. Je ontdekt dat er een rekenfout staat in een slide die je manager gisteren naar de klant heeft gestuurd. De fout verandert een belangrijk getal in de aanbeveling. Wat doe je?
- A. Je zegt niets, want de presentatie is al verstuurd.
- B. Je mailt de klant zelf een gecorrigeerde versie.
- C. Je meldt de fout direct bij je manager en laat een gecorrigeerde versie zien.
- D. Je wacht tot de klant er zelf naar vraagt.
Antwoord: C. De fout raakt de kwaliteit van het advies, dus die moet snel worden hersteld. De manager is verantwoordelijk voor de klantrelatie en beslist hoe de correctie wordt gecommuniceerd. B gaat buiten je manager om, A en D laten een bekende fout bestaan.
Veelgemaakte fouten
- Alleen numeriek oefenen. Veel kandidaten richten zich op cijfers en worden verrast door verbaal redeneren of kritisch denken.
- De instructie overslaan. Formats verschillen per uitgever. Bij sommige tests kosten foute antwoorden punten, bij andere niet.
- Te laat beginnen. Wie pas oefent na de uitnodiging, heeft vaak maar een paar dagen. Begin zodra je solliciteert.
- Eigen kennis gebruiken bij verbaal redeneren. Alleen de tekst telt.
- Gamified tests onderschatten. Ze voelen als een spel, maar meten wel degelijk werkgeheugen en probleemoplossing.
Kort oefenplan van drie weken
| Week | Focus | Per dag |
|---|---|---|
| 1 | Oriëntatie: maak van elk testtype één oefenset en bepaal je zwakste onderdeel | 30 minuten |
| 2 | Je twee zwakste onderdelen getimed oefenen, fouten analyseren | 30 tot 45 minuten |
| 3 | Volledige testpakketten onder echte omstandigheden, plus SJT-voorbeelden | 45 minuten |
Weet je nog niet welke tests je krijgt, gebruik dan vind de juiste test. Oefen je liever alle onderdelen in één keer, dan is het alle testen pakket het handigst.
Veelgestelde vragen
Welke aptitude tests krijg je bij een adviesbureau?
Vaak een combinatie van numeriek redeneren, verbaal redeneren en een test voor logisch of kritisch denken, soms aangevuld met een situational judgement test, een persoonlijkheidsvragenlijst of een gamified assessment. Het pakket verschilt per bureau en per functie.
Gebruiken alle adviesbureaus aptitude tests?
Nee. Veel grotere bureaus gebruiken online tests als vroege selectiestap, zeker voor starters en trainees. Kleinere en gespecialiseerde bureaus selecteren soms alleen op gesprekken en een case. Je uitnodiging laat zien wat jij krijgt.
Wanneer in de procedure maak je de tests?
Meestal na je online sollicitatie en voor de eerste gespreksronde. Soms krijg je een deel van de tests opnieuw of in een uitgebreidere vorm op een assessmentdag.
Is de Watson-Glaser bij elk adviesbureau hetzelfde?
Het opgavetype is herkenbaar: aannames, conclusies, deductie, interpretatie en argumenten beoordelen. De lengte, tijd en vragen kunnen per versie verschillen, dus oefen het formaat en lees de instructie van jouw versie goed.
Hoe lang moet ik me voorbereiden op consultancy aptitude tests?
Twee tot vier weken regelmatig oefenen is voor veel kandidaten genoeg om vertrouwd te raken met de formats en hun tempo te verbeteren. Begin met het onderdeel waarin je het zwakst scoort.
Over de auteur
Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.