Cognitieve test politie: onderdelen en oefenvragen

De cognitietest is de eerste echte drempel in de selectie bij de politie. Iedereen die de politieopleiding wil doen, op mbo 4-niveau of als bachelor, maakt hem. Een diploma ontslaat je er niet van: de politie zegt expliciet dat je cognitieve capaciteiten altijd worden getest. In dit artikel lees je wat de politie officieel over de test bekendmaakt, wat er in de regelgeving staat, hoe de verificatietoets werkt en hoe je je voorbereidt. Onderaan vind je acht oefenvragen die ik zelf heb geschreven in de drie categorieën die de politie noemt.

Wil je eerst het totaaloverzicht van de selectie, lees dan alle stappen van de selectie bij de politie.

Wat de politie officieel zegt over de cognitietest

De politie beschrijft de cognitietest als een online test die je numerieke inzicht en je algemene redeneervermogen meet. Op de voorbereidingspagina worden drie onderdelen genoemd:

  • cijferpatronen: een reeks getallen waarin je de regel ontdekt en het volgende getal kiest;
  • letterpatronen: hetzelfde idee, maar met letters uit het alfabet;
  • woordrelaties: je herkent de relatie tussen twee woorden en past die toe op een ander paar.

De politie vermeldt niet hoeveel vragen elk onderdeel heeft of hoeveel tijd je per onderdeel krijgt. Ook de naam van het testbureau staat niet op de pagina. De officiële oefentest staat wel op een extern platform (tascnet.be); dat suggereert een externe testleverancier, maar de politie bevestigt niet wie de echte test levert. Ga er dus niet van uit dat de test identiek is aan een test die je bij een andere werkgever hebt gemaakt.

Spelregels voor de online afname

Wat wel officieel vaststaat:

  • Je hebt een week (zeven kalenderdagen) om de test te maken.
  • Je gebruikt een desktop, laptop of notebook met een stabiele verbinding. Smartphones zijn volgens de politie niet geschikt.
  • Je werkt alleen en zonder hulpmiddelen, behalve pen en papier.
  • Je hoeft niet alle onderdelen in één keer te doen. Begin je aan een onderdeel, dan moet je het wel afmaken.
  • Je krijgt per e-mail bericht of je door mag. Volgens de politie hangt dat af van een combinatie van factoren.

De volgende stap na een positieve uitslag is het intakegesprek met een recruiter.

Wat de regelgeving zegt

In de Regeling aanstellingseisen politie 2023 staan een paar extra details die de wervingssite niet noemt. Cognitieve capaciteiten zijn daar omschreven als abstract, verbaal en numeriek redeneervermogen. Ze worden gemeten met een cognitieve capaciteitentest, en de score wordt vergeleken met een referentiegroep. De regeling noemt een minimale percentielscore van 16. Simpel gezegd: je moet beter scoren dan ongeveer de onderste zestien procent van die referentiegroep. Dat is een minimum in de regels, geen garantie dat je met die score ook doorgaat, want er zijn vaak meer kandidaten dan plaatsen.

De regeling eist ook dat de test onder toezicht wordt afgenomen en door de COTAN (de commissie die psychologische tests in Nederland beoordeelt) als voldoende is beoordeeld. Die eis van toezicht verklaart waarom er na de online test nog een verificatietoets komt. De regeling is sinds 2023 twee keer gewijzigd, maar de percentielscore van 16 en de eis van toezicht zijn ongewijzigd.

De verificatietoets

Op de dag van de sporttest maak je de verificatietoets. Dat is volgens de politie een vergelijkbare test als de online cognitietest, maar nu onder toezicht. Zo controleert de politie of je de online test echt zelf hebt gemaakt.

Twee praktische gevolgen:

  1. Laat niemand anders je online test maken. Een groot verschil tussen je online score en je verificatiescore valt op, en de politie zegt duidelijk dat ze daarop controleert.
  2. Blijf oefenen tot de verificatiedag. Tussen de online test en de sporttestdag zitten het intakegesprek en wat wachttijd. Wie na de online test stopt met oefenen, is op de verificatiedag vaak trager.

Haal je de tests op die dag niet, dan stopt de procedure en vervalt je inschrijving. Je kunt je na drie maanden opnieuw aanmelden.

Herkansing en geldigheid

Een directe herkansing van de cognitietest is er niet. Haal je hem niet, dan mag je het na drie maanden opnieuw proberen. De politie schrijft dat je die drie maanden hebt "om je klaar te maken voor de volgende poging". Gebruik ze ook zo.

Haal je de cognitietest, de verificatietoets, de taaltest en de sporttest, dan blijft dat resultaat volgens de wervingssite één jaar geldig. In de regeling staat een geldigheid van twee jaar voor een positieve uitslag. Vraag bij twijfel je recruiter wat voor jou geldt, zeker als je overweegt een latere startdatum te kiezen.

Wat er gemeten wordt

De drie onderdelen meten samen het vermogen om snel regels te ontdekken en toe te passen. Dat is relevant voor politiewerk: je moet tijdens de opleiding veel nieuwe kennis opnemen en in de praktijk snel verbanden zien tussen informatie uit verschillende bronnen.

  • Cijferpatronen meten numeriek inzicht. Het gaat zelden om moeilijk rekenwerk, maar om het herkennen van optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, kwadraten of twee door elkaar lopende reeksen.
  • Letterpatronen zijn eigenlijk cijferreeksen in vermomming. Wie de positie van elke letter in het alfabet paraat heeft (A = 1, E = 5, J = 10, O = 15, T = 20), is hier veel sneller.
  • Woordrelaties meten verbaal redeneren. Je zoekt de precieze relatie: deel en geheel, oorzaak en gevolg, tegenstelling, functie, persoon en werkplek. Meer achtergrond lees je in het artikel over verbale analogieën.

Oefenvragen

Deze acht vragen heb ik zelf geschreven. Het zijn geen echte politievragen. Probeer per vraag binnen een minuut te blijven.

Oefenvraag 1

Welk getal komt op de plaats van het vraagteken? 5 – 8 – 14 – 23 – 35 – ?

  • A. 47
  • B. 50
  • C. 48
  • D. 52

Antwoord: B. De verschillen zijn 3, 6, 9 en 12: steeds drie meer. Het volgende verschil is 15, dus 35 + 15 = 50.

Oefenvraag 2

Welk getal komt op de plaats van het vraagteken? 2 – 20 – 4 – 17 – 8 – 14 – ?

  • A. 11
  • B. 12
  • C. 16
  • D. 10

Antwoord: C. Hier lopen twee reeksen door elkaar. De getallen op de oneven plaatsen (2, 4, 8) verdubbelen steeds; de getallen op de even plaatsen (20, 17, 14) gaan steeds drie omlaag. Het vraagteken staat op een oneven plaats, dus 8 × 2 = 16. Optie A is de valkuil: dat is het volgende getal van de andere reeks.

Oefenvraag 3

Welk getal komt op de plaats van het vraagteken? 1 – 4 – 9 – 16 – 25 – ?

  • A. 30
  • B. 34
  • C. 36
  • D. 49

Antwoord: C. Dit zijn de kwadraten van 1 tot en met 5: 1 × 1, 2 × 2, 3 × 3, 4 × 4, 5 × 5. Het volgende is 6 × 6 = 36. Je kunt ook naar de verschillen kijken: 3, 5, 7, 9, dus daarna 11, en 25 + 11 = 36.

Oefenvraag 4

Welke letter komt op de plaats van het vraagteken? C – F – I – L – ?

  • A. N
  • B. O
  • C. P
  • D. M

Antwoord: B. Elke stap gaat drie letters verder in het alfabet: C (3), F (6), I (9), L (12). De volgende is positie 15, de letter O.

Oefenvraag 5

Welk lettertweetal komt op de plaats van het vraagteken? AZ – BY – CX – DW – ?

  • A. EU
  • B. FV
  • C. EV
  • D. EX

Antwoord: C. De eerste letter loopt vooruit door het alfabet (A, B, C, D, dus E). De tweede letter loopt achteruit vanaf het einde (Z, Y, X, W, dus V). Samen geeft dat EV.

Oefenvraag 6

Sleutel staat tot slot zoals wachtwoord staat tot ...?

  • A. toetsenbord
  • B. account
  • C. letters
  • D. hacker

Antwoord: B. Een sleutel geeft toegang tot een slot; een wachtwoord geeft toegang tot een account. Op een toetsenbord typ je het wachtwoord in, maar het toetsenbord is niet wat het opent. Letters zijn waar een wachtwoord uit bestaat, dat is een andere relatie.

Oefenvraag 7

Welk woordpaar heeft dezelfde relatie als vuur : rook?

  • A. regen : wolk
  • B. bliksem : donder
  • C. water : ijs
  • D. zon : maan

Antwoord: B. Vuur veroorzaakt rook, en bliksem veroorzaakt donder. Bij A is de volgorde omgedraaid (de wolk geeft regen, niet andersom). Water en ijs zijn twee vormen van dezelfde stof, en zon en maan horen bij elkaar maar veroorzaken elkaar niet.

Oefenvraag 8

Welk woord past niet in het rijtje: inspecteur – hoofdagent – brigadier – advocaat?

  • A. inspecteur
  • B. hoofdagent
  • C. brigadier
  • D. advocaat

Antwoord: D. Inspecteur, hoofdagent en brigadier zijn rangen binnen de politie. Een advocaat is een juridisch beroep buiten de politie. Bij dit soort vragen zoek je de categorie waar drie van de vier woorden in passen.

Strategie tijdens de test

  • Kijk eerst naar de verschillen. Bij een cijferreeks schrijf je met pen en papier (dat mag) de verschillen tussen opeenvolgende getallen op. Zie je daar geen patroon in, kijk dan naar vermenigvuldigen of naar twee door elkaar lopende reeksen.
  • Zet letters om in getallen. Schrijf bij een letterpatroon de positie van elke letter erboven. Je lost dan eigenlijk een cijferreeks op.
  • Benoem de relatie in een zin. Bij woordrelaties maak je een zin van het eerste paar ("een sleutel opent een slot") en test je elke optie in die zin. De optie die de zin het meest precies laat kloppen, is meestal goed.
  • Blijf niet hangen. Een vraag waar je na een minuut nog niets ziet, kost je tijd voor andere vragen. Kies je beste gok en ga door, tenzij de instructie iets anders zegt.
  • Plan je onderdelen. Omdat je de onderdelen over een week mag spreiden, kun je elk onderdeel maken op een moment dat je fris en ongestoord bent. Zet je telefoon uit en zorg dat niemand je onderbreekt, want een gestart onderdeel moet je afmaken.

Veelgemaakte fouten

  • De oefentest overslaan. De politie biedt hem zelf aan en hij geeft het beste beeld van de opzet.
  • Alleen cijferreeksen oefenen en woordrelaties laten liggen. Juist bij woordrelaties maken kandidaten veel fouten door een optie te kiezen die "ook wel past".
  • De test maken op een moment dat je moe bent, of op een wankele wifi-verbinding.
  • Denken dat je na de online test klaar bent met oefenen, terwijl de verificatietoets nog komt.

Voorbereidingsplan van twee weken

Dag 1 tot en met 3: maak de officiële oefentest cognitie. Noteer per onderdeel hoeveel vragen je goed had en waar je vastliep. Leer de alfabetposities van A tot en met Z uit je hoofd.

Dag 4 tot en met 7: oefen dagelijks twintig minuten cijferreeksen en letterreeksen. Begin zonder tijdsdruk tot je de patroontypes herkent, en zet daarna een timer. Gebruik ook de gids over numeriek redeneren met oefenvragen voor rekenvaardigheid in het algemeen.

Dag 8 tot en met 11: focus op woordrelaties en analogieën. Lees ook gewoon meer: kranten, nieuwssites, achtergrondartikelen. Een bredere woordenschat helpt hier direct, en ook bij de taaltoets van de politie.

Dag 12 tot en met 14: maak gemengde sets onder tijdsdruk, bijvoorbeeld via het complete oefenpakket. Maak de officiële oefentest opnieuw en vergelijk met dag 1. Plan daarna pas de echte test in, binnen de week die je ervoor krijgt.

Lees daarna verder over de volgende stappen, zoals het psychologisch onderzoek bij de politie.

Veelgestelde vragen

Welke onderdelen heeft de cognitietest van de politie?

De politie noemt op haar voorbereidingspagina drie onderdelen: cijferpatronen, letterpatronen en woordrelaties. Samen meten die volgens de politie je numerieke inzicht en algemene redeneervermogen.

Hoeveel tijd heb ik voor de cognitietest van de politie?

Je krijgt een week, zeven kalenderdagen, om de online test te maken. Je mag de onderdelen spreiden, maar een onderdeel dat je begint, maak je in één keer af. Hoe lang elk onderdeel duurt, vermeldt de politie niet; de officiële oefentest duurt twintig minuten.

Wat is de verificatietoets bij de politie?

De verificatietoets is een vergelijkbare test die je onder toezicht maakt op de dag van de sporttest. Daarmee controleert de politie of je de online cognitietest zelf hebt gemaakt.

Kan ik de cognitietest van de politie herkansen?

Niet direct. Haal je de test niet, dan mag je het na drie maanden opnieuw proberen. Gebruik die tijd om gericht te oefenen op het onderdeel dat je het minst goed ging.

Welke score heb je nodig voor de cognitietest?

De politie publiceert geen slaaggrens op haar wervingssite. De Regeling aanstellingseisen politie 2023 noemt een minimale percentielscore van 16 ten opzichte van een referentiegroep, maar in de praktijk hangt doorgaan volgens de politie af van een combinatie van factoren.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.

Bronnen