Woordenschattest in assessments: uitleg en oefenvragen

Een woordenschattest voelt voor veel kandidaten als iets waar je weinig aan kunt doen: je kent een woord of je kent het niet. Toch scheelt het veel als je de vraagtypen kent en weet hoe testmakers hun afleiders kiezen. In dit artikel lees je welke vormen je in een assessment kunt tegenkomen, hoe je ook bij een onbekend woord een goede kans maakt en oefen je met acht eigen vragen.

Wat meet een woordenschattest?

Een woordenschattest meet twee dingen. Ten eerste de omvang van je woordenschat: hoeveel woorden ken je? Ten tweede de precisie: begrijp je het verschil tussen woorden die op elkaar lijken? Het tweede is vaak lastiger. Veel kandidaten weten ongeveer wat een woord betekent, maar kiezen dan een optie die er net naast zit.

Werkgevers gebruiken woordenschat als onderdeel van een bredere verbale test, omdat taalgevoel samenhangt met hoe snel en nauwkeurig je teksten leest en schrijft. Je komt dit soort vragen tegen in capaciteitentests, in taaltoetsen bij overheidsorganisaties en in verbale onderdelen van een assessment. Voor wie bij de politie solliciteert, staat de specifieke toets uitgelegd bij de taaltoets politie.

Een woordenschattest is iets anders dan verbaal redeneren, waar je conclusies uit een tekst trekt. Wil je dat onderdeel voorbereiden, lees dan de gids voor de verbaal redeneren test.

De vraagtypen op een rij

Vraagtype Voorbeeld van de opdracht Waar het om draait
Synoniem Welk woord betekent hetzelfde als beknopt? Gelijke betekenis herkennen
Antoniem Welk woord is het tegenovergestelde van schaars? Tegengestelde betekenis herkennen
Woordbetekenis Wat betekent het woord prudent? Een definitie kiezen
Woord in context Wat betekent mitigeren in deze zin? Betekenis uit de zin afleiden
Buitenbeentje Welk woord hoort niet in het rijtje? Betekenisgroepen zien
Analogie Arts staat tot ziekenhuis als docent staat tot ... De relatie tussen twee woorden overzetten

Synoniemen

Bij een synoniemvraag zoek je het woord dat in betekenis het dichtst bij het gegeven woord ligt. Het hoeft niet precies hetzelfde te zijn; het gaat om de beste match. Afleiders zijn vaak woorden uit hetzelfde onderwerp. Bij beknopt kunnen opties als kort, bondig, klein en kortaf staan. Bondig is het beste synoniem: kort betekent hetzelfde in lengte, maar beknopt gaat over kort en toch volledig. Kortaf heeft een onvriendelijke bijklank.

Antoniemen

Bij een antoniem zoek je het tegenovergestelde. De valkuil is dat testmakers vaak een synoniem tussen de opties zetten. Wie snel leest en het woord herkent, klikt op het woord dat erbij hoort in plaats van het woord dat ertegenover staat. Lees de opdracht dus altijd tot het eind.

Woordbetekenis en woorden in context

Bij woordbetekenis kies je een definitie. Bij woorden in context staat het woord in een zin, en moet je de betekenis kiezen die in die zin past. Dat laatste is belangrijk bij woorden met meerdere betekenissen. Het woord stellig betekent zeker of overtuigd; in de zin hij verklaarde stellig dat hij niets wist gaat het om de toon van de uitspraak, niet om de waarheid ervan.

Buitenbeentje

Je krijgt vier of vijf woorden, waarvan er één niet in de groep past. Meestal zijn drie woorden ongeveer synoniem en is het vierde een tegengestelde of een woord uit een ander domein.

Analogieën

Bij een analogie zie je een woordpaar en moet je een tweede paar afmaken met dezelfde relatie. Bekende relaties zijn deel en geheel, persoon en werkplek, oorzaak en gevolg, tegenstelling en graad (warm en heet). Formuleer de relatie altijd eerst in een korte zin, bijvoorbeeld een arts werkt in een ziekenhuis, en pas die zin toe op de opties. Dit vraagtype heeft een eigen uitgebreide uitleg bij verbale analogie vragen.

Technieken als je een woord niet zeker weet

1. Ontleed het woord. Veel Nederlandse woorden zijn opgebouwd uit herkenbare delen.

Woorddeel Betekenis Voorbeelden
on- niet onbekend, onmisbaar
her- opnieuw herzien, herstructureren
wan- slecht, verkeerd wanbeleid, wanprestatie
-loos zonder doelloos, werkloos
-baar kan worden haalbaar, bespreekbaar
anti- tegen antiviraal, anticyclisch
pre- vooraf preventief, prematuur

2. Zoek een verwant woord. Bij een leenwoord helpt het om aan een Engels of Frans woord te denken dat je wel kent. Prudent lijkt op het Engelse prudent, futiel op futile. Pas wel op met valse vrienden: het Nederlandse eventueel betekent mogelijk, niet uiteindelijk zoals het Engelse eventually.

3. Bedenk een zin. Zet het woord in een zin die je kent, zoals een integere bestuurder. Kijk dan welke optie in die zin past.

4. Gebruik de bijklank. Woorden hebben vaak een positieve of negatieve lading. Als je weet dat een woord negatief klinkt, kun je de positieve opties al wegstrepen.

5. Streep weg en kies. Ook met halve kennis houd je vaak twee opties over. Dat verdubbelt je kans. Bekijk wel eerst in de instructie of foute antwoorden aftrek opleveren.

Oefenvragen woordenschat

Oefenvraag 1

Welk woord betekent hetzelfde als integer?

A. Geheel B. Eerlijk C. Slim D. Gesloten

Antwoord: B. Integer betekent eerlijk en onkreukbaar. Optie A is een afleider: in de wiskunde betekent het Engelse integer een geheel getal, maar in het Nederlands gaat het woord over betrouwbaarheid.

Oefenvraag 2

Welk woord is het tegenovergestelde van schaars?

A. Zeldzaam B. Karig C. Overvloedig D. Duur

Antwoord: C. Schaars betekent dat er weinig van iets is. Overvloedig is het tegendeel. Zeldzaam en karig zijn synoniemen of verwante woorden, precies de afleiders die je bij een antoniemvraag kunt verwachten.

Oefenvraag 3

Wat betekent het woord prudent?

A. Voorzichtig en bedachtzaam B. Trots en eigenwijs C. Gierig en zuinig D. Snel en impulsief

Antwoord: A. Een prudent besluit is een weloverwogen, voorzichtig besluit. Optie D is het tegenovergestelde.

Oefenvraag 4

Lees de zin: De directie wilde de gevolgen van de reorganisatie voor het personeel zoveel mogelijk mitigeren. Wat betekent mitigeren in deze zin?

A. Uitstellen B. Verzachten C. Verbergen D. Onderzoeken

Antwoord: B. Mitigeren betekent verzachten of beperken. De directie wil de negatieve gevolgen kleiner maken. Uitstellen of verbergen kan in de zin ook grammaticaal passen, maar heeft een andere betekenis.

Oefenvraag 5

Welk woord hoort niet in het rijtje?

A. Bevorderen B. Stimuleren C. Belemmeren D. Aanwakkeren

Antwoord: C. Bevorderen, stimuleren en aanwakkeren betekenen allemaal dat je iets laat toenemen of versterkt. Belemmeren betekent het tegenovergestelde: iets tegenhouden.

Oefenvraag 6

Arts staat tot ziekenhuis als docent staat tot ...

A. Leerling B. Lesboek C. School D. Diploma

Antwoord: C. De relatie is persoon en werkplek: een arts werkt in een ziekenhuis, een docent werkt op een school. Leerling is een afleider uit hetzelfde onderwerp, maar dat is de persoon met wie de docent werkt, niet de plek.

Oefenvraag 7

Ambigu staat tot eenduidig als vluchtig staat tot ...

A. Snel B. Blijvend C. Oppervlakkig D. Vaag

Antwoord: B. Ambigu en eenduidig zijn tegenstellingen: meerduidig tegenover maar op één manier op te vatten. Het tegengestelde van vluchtig (kortstondig, snel voorbij) is blijvend. Oppervlakkig is een synoniem van vluchtig in sommige betekenissen, en dus juist niet het antwoord.

Oefenvraag 8

Welk woord betekent hetzelfde als futiel?

A. Onbeduidend B. Fataal C. Toekomstig D. Vruchtbaar

Antwoord: A. Futiel betekent onbelangrijk of nietig. Toekomstig is een klankafleider: futiel lijkt op het Engelse future, maar heeft er niets mee te maken. Fataal begint ook met een f en lijkt daardoor op het eerste gezicht verwant, maar ook dat is een afleider; vruchtbaar betekent iets heel anders.

Veelgemaakte fouten

  • De opdracht niet tot het eind lezen. Wie een synoniem kiest bij een antoniemvraag, verliest punten op een woord dat hij kende.
  • Het eerste plausibele antwoord kiezen. Bekijk altijd alle opties; vaak is er een die preciezer past.
  • Afgaan op klank. Woorden die op elkaar lijken, hebben niet per se een verwante betekenis.
  • De relatie bij analogieën niet uitschrijven. Wie de relatie alleen voelt, kiest makkelijk een woord uit hetzelfde onderwerp in plaats van het woord met dezelfde verhouding.
  • Woorden geïsoleerd stampen. Een lijst met woorden en definities blijft slecht hangen. Een woord in een zin onthoud je beter.

Kort oefenplan

Dagelijks, 15 minuten: lees een stuk uit een kwaliteitskrant, een opiniestuk of een beleidsnota. Schrijf woorden op die je niet zeker weet, met de zin waarin ze stonden.

Twee keer per week: maak een set woordenschatvragen. Zet elk woord dat je fout had op een kaartje met de betekenis, een eigen voorbeeldzin en een synoniem of tegengestelde. Herhaal die kaartjes na een dag, na drie dagen en na een week.

In de laatste week: maak getimede tests waarin woordenschat samen met de andere verbale onderdelen voorkomt, zodat je went aan het wisselen tussen vraagtypen. In het alle testen pakket vind je verbale oefentests naast numerieke en abstracte. Wie ook teksten moet beoordelen, kan daarnaast oefenen met leesbegrip tests.

Veelgestelde vragen

Wat is een woordenschattest in een assessment?

Een woordenschattest meet hoeveel woorden je kent en hoe precies je hun betekenis begrijpt. Je krijgt bijvoorbeeld een woord en kiest het synoniem of het tegengestelde, je vult een woord in een zin in of je maakt een woordanalogie af. Zo'n test is vaak een onderdeel van een bredere verbale test of capaciteitentest.

Welke vraagtypen komen voor in een woordenschattest?

De meest voorkomende vraagtypen zijn synoniemen, antoniemen, woordbetekenis, woorden in context, het buitenbeentje en verbale analogieën. Bij elk type gaat het erom dat je de precieze betekenis van een woord kent en die kunt vergelijken met andere woorden.

Kun je je woordenschat op korte termijn verbeteren?

Gedeeltelijk. Je woordenschat groeit vooral door jarenlang lezen, maar in een paar weken kun je wel veel winnen door de vraagtypen te leren kennen, voor- en achtervoegsels te herkennen en onbekende woorden uit oefentests systematisch te herhalen.

Wat doe je als je een woord helemaal niet kent?

Kijk naar de bouw van het woord, zoals een voorvoegsel als on- of her-, en naar verwante woorden die je wel kent. Streep daarna de opties weg die duidelijk niet passen en kies uit wat overblijft. Gokken is bij veel tests beter dan niets invullen, maar sommige uitgevers, zoals Aon, trekken punten af voor foute antwoorden. Volg dus de instructie van je test.

Is een woordenschattest hetzelfde als verbaal redeneren?

Nee. Een woordenschattest gaat over de betekenis van losse woorden. Verbaal redeneren gaat over het trekken van conclusies uit een tekst. Een goede woordenschat helpt wel bij verbaal redeneren, omdat je teksten sneller en preciezer begrijpt.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.