Aptitude tests voor stages: wat je kunt verwachten

Je solliciteert op een stage bij een grote organisatie en krijgt binnen een paar dagen een mail met een link naar een online test. Voor veel studenten is dat de eerste keer dat ze een aptitude test maken, en dan vaak midden in een tentamenperiode. In dit artikel lees je bij welke stages je zo'n test kunt verwachten, welke onderdelen er meestal in zitten, waar de test in de selectie valt en hoe je je voorbereidt zonder dat je studie eronder lijdt. Algemene uitleg over het testtype vind je in wat een aptitude test is.

Bij welke stages krijg je een aptitude test?

Er is geen regel die zegt welke organisaties testen, maar het patroon is herkenbaar. Hoe meer aanmeldingen per plek, hoe groter de kans op een online test vroeg in de procedure. Kandidaten melden ze vooral bij:

  • stageprogramma's en zomerstages van banken, verzekeraars en pensioenuitvoerders;
  • consultancy- en accountancykantoren;
  • grote internationale bedrijven met een vast stage- of internshipprogramma;
  • sommige overheidsorganisaties en ministeries;
  • technische en IT-bedrijven, soms met een extra technische of programmeertest.

Bij een mkb-bedrijf of een kleine organisatie loop je er minder snel tegenaan. Daar draait de selectie meestal om je motivatiebrief, je cv en een gesprek. Ook bij een meeloop- of oriëntatiestage is een test ongebruikelijk; bij een betaalde stage in een groot programma komt hij juist vaker voor.

Waar zit de test in de selectieprocedure?

Bij stageprogramma's met veel aanmeldingen zit de test meestal vroeg. Een veelvoorkomende volgorde:

Fase Wat er gebeurt Wat de werkgever wil weten
1. Aanmelding Cv, motivatie, cijferlijst Voldoe je aan de basiseisen
2. Online tests Capaciteitentests, soms SJT of persoonlijkheid Kun je informatie snel verwerken
3. Video- of telefoongesprek Korte motivatievragen Past je motivatie bij het programma
4. Assessmentdag of gesprek Casus, groepsopdracht, interview Hoe werk je in de praktijk

Niet elke werkgever volgt deze volgorde. Soms komt de test pas na een eerste gesprek, of krijg je op de assessmentdag een korte verificatietest om je online score te bevestigen. Voor het video-onderdeel lees je onze tips voor een videosollicitatie.

Omdat de test vroeg zit, werkt hij vaak als filter. Je cv kan sterk zijn, maar met een score onder de grens van de werkgever kom je niet bij het gesprek. Dat is precies waarom voorbereiding bij stages loont.

Welke onderdelen kun je verwachten?

De tests zijn dezelfde typen als bij sollicitaties voor vaste banen. Alleen de vergelijkingsgroep verschilt.

Numeriek redeneren. Tabellen en grafieken met omzet, kosten of klantcijfers, en vragen over procentuele verandering, verhoudingen en gemiddelden. Bij financiële stages is dit vaak het zwaarst wegende onderdeel. Zie ook ons artikel over numeriek redeneren bij graduatefuncties.

Verbaal redeneren. Een korte zakelijke tekst met beweringen die waar, niet waar of niet te bepalen zijn.

Abstract of inductief redeneren. Reeksen figuren waarin je een regel ontdekt. Populair bij technische en IT-stages, maar ook als algemene maat voor leervermogen.

Situational judgement test. Situaties uit het stagewerk: een begeleider die niet bereikbaar is, een deadline die schuift, een fout van een collega. Lees de aanpak in onze uitleg over de situational judgement test.

Persoonlijkheidsvragenlijst. Geen goed of fout, wel van belang dat je eerlijk en consistent antwoordt.

Wat is er anders aan een stagetest?

Je wordt vergeleken met studenten

Je score wordt meestal afgezet tegen een normgroep van studenten of starters op een vergelijkbaar opleidingsniveau. Dat klinkt geruststellend, maar bij een populair programma zijn de andere kandidaten vaak ook goed voorbereid. Een gemiddelde score kan dan net te weinig zijn.

De timing botst met je studie

Stageprogramma's werven vaak maanden van tevoren, en de uitnodiging komt precies in de weken dat je ook tentamens of deadlines hebt. Vaak heb je maar een paar dagen om de test te maken. Wie pas begint met oefenen als de uitnodiging binnen is, moet dan kiezen tussen studie en voorbereiding.

Je solliciteert vaak op meerdere plekken tegelijk

Veel studenten sturen in één periode vijf of tien aanmeldingen. Dat betekent ook meerdere tests in korte tijd, soms van verschillende uitgevers. Het voordeel: wat je oefent voor de ene test, helpt bij de volgende. Het nadeel: je moet je deadlines goed bijhouden.

Je hebt meestal één kans

Per sollicitatie krijg je meestal één poging. Ging het slecht, dan kun je doorgaans niet zelf opnieuw beginnen. Maak de test dus niet "even snel tussendoor" om te kijken hoe het gaat.

Zo bereid je je voor naast je studie

Het principe is simpel: oefen de basis vóór de uitnodiging, en werk na de uitnodiging alleen nog gericht bij.

Voor je solliciteert (twee tot vier weken vooraf):

  1. Maak per testtype één oefenset om te zien waar je staat.
  2. Plan drie korte sessies per week van twintig tot dertig minuten, bijvoorbeeld na een college.
  3. Focus op je zwakste onderdeel. Voor de meeste studenten buiten een rekenrichting is dat numeriek redeneren.
  4. Houd een lijstje bij van fouten die steeds terugkomen.

Als de uitnodiging binnen is:

  1. Noteer de deadline en de onderdelen.
  2. Maak een getimede oefentest van precies die onderdelen.
  3. Kies een moment buiten je drukste studiedag, ruim voor de deadline.
  4. Maak de test op een laptop met een stabiele verbinding, niet in de collegezaal of de trein.

Het volledige stappenplan van uitnodiging tot testdag staat in ons artikel over voorbereiden op een aptitude test. Gericht oefenen op cijfermatige vragen kan op de pagina numeriek redeneren.

Oefenvragen in stagecontext

Hieronder staan zeven eigen oefenvragen in de stijl van wat je bij stageprogramma's tegenkomt.

Oefenvraag 1

Een webshop had in maart 1.200 bestellingen en in april 1.380 bestellingen. Met hoeveel procent steeg het aantal bestellingen?

A. 13 procent B. 15 procent C. 18 procent D. 180 procent

Antwoord: B. De stijging is 180 bestellingen. 180 / 1.200 = 0,15, dus 15 procent.

Oefenvraag 2

Een afdeling heeft een budget van 45.000 euro. Daarvan gaat 40 procent naar personeel en 25 procent van het resterende bedrag naar software. Hoeveel euro gaat naar software?

A. 6.750 B. 9.000 C. 11.250 D. 18.000

Antwoord: A. Personeel: 0,40 x 45.000 = 18.000 euro. Resterend: 27.000 euro. Software: 0,25 x 27.000 = 6.750 euro. Optie C is 25 procent van het totale budget, een veelgemaakte fout.

Oefenvraag 3

Een klantenservice krijgt per week gemiddeld 420 vragen. De helft wordt per mail gesteld, een derde per telefoon en de rest via chat. Hoeveel vragen komen er per week gemiddeld via chat binnen?

A. 60 B. 70 C. 84 D. 140

Antwoord: B. Mail: 210, telefoon: 140, samen 350. Chat: 420 min 350 = 70. Je kunt ook rekenen met 1 min een half min een derde = een zesde, en 420 / 6 = 70.

Oefenvraag 4

Tekst: "Het internshipprogramma staat open voor studenten in de laatste twee jaar van hun bachelor of in hun master. Internationale studenten zijn welkom, mits zij in het bezit zijn van een geldige verblijfsvergunning die werken toestaat. Het programma duurt zes maanden."

Bewering: "Een student in het eerste jaar van een driejarige bachelor kan deelnemen aan het programma."

A. Waar B. Niet waar C. Niet te bepalen D. Waar, mits hij een verblijfsvergunning heeft

Antwoord: B. Het programma staat alleen open voor studenten in de laatste twee jaar van de bachelor of in de master. Bij een driejarige bachelor is het eerste jaar niet een van de laatste twee jaar, dus de bewering is in strijd met de tekst. Optie D haalt een voorwaarde aan die alleen voor internationale studenten geldt.

Oefenvraag 5

Welk getal komt op de plaats van het vraagteken?

4 – 7 – 13 – 22 – 34 – ?

A. 46 B. 47 C. 49 D. 51

Antwoord: C. De verschillen zijn 3, 6, 9, 12, dus het volgende verschil is 15. 34 + 15 = 49.

Oefenvraag 6

Je bent stagiair en je begeleider is een week op vakantie. Een klant mailt met een vraag die je niet zeker kunt beantwoorden en wil binnen twee dagen antwoord. Wat is de meest effectieve reactie?

A. Je beantwoordt de vraag zo goed als je kunt, zonder te overleggen. B. Je laat de mail liggen tot je begeleider terug is. C. Je bevestigt de klant dat je de vraag hebt ontvangen, en legt hem voor aan een collega die je begeleider vervangt of het onderwerp kent. D. Je stuurt je begeleider een bericht op zijn vakantieadres.

Antwoord: C. Je houdt de klant op de hoogte en zoekt de juiste kennis binnen het team. A riskeert een fout antwoord, B laat de klant te lang wachten en D stoort je begeleider terwijl er een alternatief is.

Oefenvraag 7

Je hebt in één week drie online tests van verschillende werkgevers, naast twee tentamens. Wat is de verstandigste aanpak?

A. Alle drie de tests op de laatste avond maken, na je tentamens. B. De deadlines op een rij zetten, per test een rustig moment plannen en de onderdelen die in meerdere tests terugkomen als eerste oefenen. C. De test van de minst favoriete werkgever overslaan zonder bericht. D. Alle tests tijdens een pauze tussen twee tentamens maken.

Antwoord: B. Je plant bewust, voorkomt vermoeidheid en haalt maximaal rendement uit je oefentijd. A en D betekenen moe en gehaast testen, C is onnodig en onprofessioneel.

Veelgemaakte fouten bij stagetests

  • De test meteen openen om te kijken wat het is. Daarmee start je vaak al je enige poging.
  • Testen in een drukke omgeving. Een bibliotheek of trein lijkt rustig, maar een wegvallende verbinding of afleiding kost punten.
  • Alleen oefenen op je sterke onderdeel. Voor de meeste niet-bètastudenten zit de winst in numeriek redeneren.
  • De persoonlijkheidsvragenlijst invullen zoals je denkt dat de werkgever wil. Inconsistente antwoorden vallen eerder op dan een eerlijk profiel.
  • Deadlines vergeten bij meerdere sollicitaties. Een gemiste deadline is bij veel programma's een afwijzing.

Kort oefenplan voor stagezoekers

  • Vier weken voor je aanmeldperiode: nulmeting per testtype.
  • Week twee en drie: drie sessies per week van twintig tot dertig minuten, vooral op je zwakste onderdeel.
  • Week vier: per onderdeel één volledige getimede oefentest en een foutenlijst.
  • Na elke uitnodiging: onderdelen noteren, één gerichte oefentest, test maken op een fris moment.

Weet je niet welke oefentest bij jouw uitnodiging past, gebruik dan de testkiezer.

Veelgestelde vragen

Moet je voor elke stage een aptitude test maken?

Nee. Aptitude tests komen vooral voor bij grote organisaties en populaire stageprogramma's met veel aanmeldingen, zoals bij banken, consultancy, accountancy en internationale bedrijven. Bij kleinere organisaties verloopt de selectie vaak alleen via motivatie, cv en gesprek.

Welke tests krijg je meestal bij een stage?

Meestal numeriek redeneren, verbaal redeneren en abstract of inductief redeneren, soms aangevuld met een situational judgement test of een persoonlijkheidsvragenlijst. Welke onderdelen jij krijgt, staat in je uitnodiging of op het testplatform.

Is een stagetest makkelijker dan een test voor een vaste baan?

Niet per se. Het type vragen is vaak hetzelfde. Het verschil zit vooral in de normgroep: je score wordt meestal vergeleken met studenten of starters op een vergelijkbaar opleidingsniveau, en de werkgever bepaalt zelf welke score hij vraagt.

Wanneer moet ik beginnen met oefenen voor een stagetest?

Zodra je weet dat je gaat solliciteren. Uitnodigingen komen vaak kort na je aanmelding, soms met een deadline van een paar dagen. Wie dan al de basis heeft geoefend, hoeft alleen nog gericht bij te werken.

Kan ik een stagetest opnieuw maken als het slecht ging?

Dat bepaalt de werkgever. Vaak krijg je per sollicitatie één poging en kun je niet zomaar opnieuw beginnen. Ging er technisch iets mis, meld dat dan direct bij het contactadres in je uitnodiging.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.