Veelvoorkomende fouten bij aptitude tests en oplossingen

Bij een aptitude test of capaciteitentest verliezen kandidaten zelden punten omdat ze iets echt niet kunnen. Veel vaker gaat het mis door voorspelbare fouten: instructies niet lezen, te lang bij één vraag blijven, gokken terwijl dat punten kost of juist vragen open laten terwijl gokken niets kost. Dit artikel zet tien veelgemaakte fouten op een rij, verdeeld over voorbereiding, de testdag zelf en het beantwoorden van vragen. Bij elke fout krijg je een concrete oplossing. Daarna toets je je kennis met zeven vragen.

Deze pagina gaat over fouten die bij alle soorten aptitude tests voorkomen. Zoek je specifiek de rekenfouten in numerieke tests, zoals een verkeerde basis voor een percentage, lees dan veelgemaakte numerieke redeneerfouten.

Fouten in de voorbereiding

Fout 1: niet weten welke test je krijgt

Een numerieke test van de ene uitgever ziet er heel anders uit dan die van een andere. Er zijn tests met lange tabellen, korte rekensommen, interactieve versleepvragen of adaptieve vragen die moeilijker worden naarmate je beter scoort. Wie algemeen oefent, mist vaak het specifieke format.

Oplossing: kijk in je uitnodiging welke uitgever en welke onderdelen genoemd worden. Staat dat er niet, vraag het dan gerust aan de recruiter. Veel uitgevers hebben officiële voorbeeldvragen voor kandidaten.

Fout 2: alleen lezen over tests, niet oefenen

Tips lezen voelt productief, maar je wordt er niet sneller van. Tempo en patroonherkenning bouw je alleen op door vragen te maken.

Oplossing: verdeel je tijd zo dat je het grootste deel aan oefenen besteedt en een kleiner deel aan uitleg. Hoeveel oefentests zinvol zijn, lees je in hoeveel oefentests moet je maken.

Fout 3: oefenen zonder je fouten na te bespreken

Tien oefentests maken zonder te kijken waarom je iets fout had, leert je weinig. Je maakt dan dezelfde fout in test elf.

Oplossing: houd een foutenlogboek bij met drie kolommen: de vraag, wat je deed en welke regel of valkuil je miste. Na een paar sessies zie je een patroon.

Vraag Wat ik deed Oorzaak
Omzetgroei twee jaar 12% + 8% opgeteld Factoren vergeten te vermenigvuldigen
Verbaal, stelling 4 Waar gekozen Eigen kennis gebruikt, tekst zei het niet
Abstract, reeks 7 Te snel gekozen Alleen vorm bekeken, niet de kleur

Fouten op de testdag

Fout 4: de instructies overslaan

Tests verschillen in regels: rekenmachine wel of niet, terugbladeren wel of niet, punten aftrek voor foute antwoorden wel of niet. Wie de instructie wegklikt om tijd te winnen, mist precies die informatie. Bij Aon bijvoorbeeld zijn de uitlegfases vóór de echte test niet getimed, dus daar win je niets met haast.

Oplossing: lees de instructies volledig en maak de voorbeeldvragen rustig. Noteer voor jezelf de drie belangrijkste regels: tijd, hulpmiddelen en scoring.

Fout 5: geen tijdsplan hebben

Zonder plan merk je pas halverwege dat je achterloopt. Dan ga je haasten en maak je juist meer fouten.

Oplossing: reken vooraf de gemiddelde tijd per vraag uit. Bij 20 minuten voor 20 vragen is dat één minuut. Spreek met jezelf af dat je een vraag loslaat als je er ongeveer twee keer zo lang mee bezig bent. Meer technieken vind je in tijdsbeheer bij aptitude tests.

Fout 6: een ongeschikte testomgeving

Een test maken op je telefoon in de trein of met meldingen aan, kost concentratie. Ook is het onhandig als je pas tijdens de test merkt dat een rekenmachine of kladpapier nodig is; Aon schrijft dat de introductie van een test vertelt welke hulpmiddelen nuttig zijn.

Oplossing: maak de test op een laptop of computer in een rustige ruimte, met stabiel internet, rekenmachine, pen en papier binnen handbereik en meldingen uit.

Fout 7: zenuwen laten winnen na één moeilijke vraag

Eén lastige vraag zegt weinig over je totaalscore, zeker bij adaptieve tests waar moeilijke vragen juist een teken kunnen zijn dat het goed gaat. Toch raken kandidaten er van slag van.

Oplossing: behandel elke vraag als een nieuwe start. Adem rustig uit, laat de vorige vraag los en lees de nieuwe vanaf het begin. Tips om kalm te blijven vind je in rustig blijven tijdens aptitude tests.

Fouten bij het beantwoorden

Fout 8: verkeerd gokken

Er zijn twee manieren om dit fout te doen. Je laat vragen open terwijl foute antwoorden niet worden afgetrokken, of je gokt in het wilde weg terwijl ze wel worden afgetrokken. Aon schrijft op zijn kandidatenpagina dat bij prestatietests meestal punten worden toegekend voor goede antwoorden en afgetrokken voor foute antwoorden. Bij andere tests kan dat anders zijn.

Oplossing: check in de instructie hoe er gescoord wordt. Kost een fout antwoord niets, laat dan geen vraag leeg. Wordt er wel afgetrokken, gok dan alleen als je minstens één of twee opties zeker kunt schrappen. Hoe scores tot stand komen, lees je in hoe aptitude tests worden gescoord.

Fout 9: de vraag niet precies lezen

"Welke uitspraak is NIET juist", "verhoogd naar" in plaats van "verhoogd met", of een gevraagd antwoord in duizenden: kleine woorden met grote gevolgen. Wie snel leest, beantwoordt een andere vraag dan er gesteld is.

Oplossing: lees de vraagzin als eerste en als laatste. Controleer vlak voor je klikt of je antwoord past bij precies die vraag en die eenheid.

Fout 10: eigen kennis of aannames gebruiken

Vooral bij verbale en logische tests kiezen kandidaten een antwoord dat in het echt klopt, maar niet uit de gegeven informatie volgt. Bij numerieke vragen gebeurt iets vergelijkbaars als je een ontbrekend getal zelf aanneemt.

Oplossing: ga alleen uit van wat gegeven is. Vraag je bij elke optie af waar het staat. Kun je dat niet aanwijzen, dan is het meestal niet het juiste antwoord.

Toets jezelf

De volgende vragen gaan over situaties tijdens een test. Kies telkens de beste aanpak.

Oefenvraag 1

Je krijgt een numerieke test van 20 vragen in 20 minuten. Na 3 minuten zit je nog steeds aan vraag 2 en je weet niet hoe je verder moet. Foute antwoorden worden niet afgetrokken en je kunt niet terugbladeren. Wat doe je?

  • A. Doorgaan tot je vraag 2 opgelost hebt.
  • B. Een onderbouwde gok maken en doorgaan naar vraag 3.
  • C. De vraag leeg laten en doorgaan.
  • D. De test opnieuw starten.

Antwoord: B. Je zit al ruim boven je gemiddelde van één minuut per vraag. Omdat foute antwoorden niets kosten en je niet terug kunt, is een gok beter dan een lege vraag. Leeg laten levert gegarandeerd niets op.

Oefenvraag 2

In de instructie staat dat een goed antwoord 1 punt oplevert en dat er voor elk fout antwoord een kwart punt wordt afgetrokken. Je weet het antwoord op een vraag niet, maar je kunt twee van de vier opties met zekerheid schrappen. Wat is het verstandigst?

  • A. Altijd leeg laten bij twijfel.
  • B. Kiezen tussen de twee overgebleven opties.
  • C. Willekeurig een van de vier opties kiezen.
  • D. De optie kiezen die het vaakst voorkomt in eerdere antwoorden.

Antwoord: B. Met twee opties over is je kans op een goed antwoord 50 procent. Gemiddeld levert de gok dan 0,5 × 1 − 0,5 × 0,25 = 0,375 punt op, meer dan de 0 punten van een lege vraag. Een willekeurige gok uit vier (C) levert gemiddeld maar 0,25 − 0,75 × 0,25 ≈ 0,06 punt op. D is een mythe zonder basis.

Oefenvraag 3

Je ontvangt een uitnodiging voor een online capaciteitentest. Welke stap zet je als eerste in je voorbereiding?

  • A. Direct de echte test maken nu je nog fris bent.
  • B. Uitzoeken welke onderdelen en welke uitgever het betreft.
  • C. Een boek over intelligentie lezen.
  • D. Zo veel mogelijk willekeurige oefentests maken.

Antwoord: B. Pas als je weet welk format je krijgt, kun je gericht oefenen. A ontneemt je de kans om je voor te bereiden, C en D zijn ongericht.

Oefenvraag 4

Een vraag luidt: "Met hoeveel procent is de omzet verhoogd?" De omzet ging van €400.000 naar €460.000. Een kandidaat antwoordt 115%. Welke fout maakte hij?

  • A. Hij rekende met de verkeerde basis.
  • B. Hij gaf de nieuwe omzet als percentage van de oude, in plaats van de verandering.
  • C. Hij verwisselde duizenden en miljoenen.
  • D. Er is geen fout gemaakt.

Antwoord: B. 460.000 ÷ 400.000 = 1,15, dus de nieuwe omzet is 115% van de oude. De verhoging is 15%. Het is een klassiek gevalletje vraag niet precies lezen.

Oefenvraag 5

Bij een verbale vraag staat in de tekst dat een bedrijf in 2024 meer medewerkers aannam dan in 2023. De stelling luidt: "Het bedrijf groeide in 2024 in omzet." Je weet uit het nieuws dat dit bedrijf inderdaad groeide. Wat is het juiste antwoord?

  • A. Waar, want het bedrijf groeide echt.
  • B. Waar, want meer medewerkers betekent meer omzet.
  • C. Niet te bepalen op basis van de tekst.
  • D. Onwaar.

Antwoord: C. De tekst zegt niets over omzet. Je eigen kennis telt niet, en meer medewerkers betekent niet automatisch meer omzet.

Oefenvraag 6

Je maakt een getimede oefentest en scoort lager dan gehoopt. Wat levert de grootste verbetering op voor je volgende poging?

  • A. Direct een nieuwe oefentest maken.
  • B. Elke foute vraag nabespreken en de oorzaak noteren.
  • C. Alleen de antwoorden van de goede vragen bekijken.
  • D. Een paar dagen helemaal niet oefenen.

Antwoord: B. Door per fout de oorzaak te noteren, zie je welke valkuilen bij jou terugkomen. Zonder nabespreking herhaal je dezelfde fouten.

Oefenvraag 7

Een test bevat 30 vragen en je hebt 24 minuten. Hoeveel tijd heb je gemiddeld per vraag?

  • A. 36 seconden
  • B. 48 seconden
  • C. 50 seconden
  • D. 1 minuut en 15 seconden

Antwoord: B. 24 minuten is 1.440 seconden. 1.440 ÷ 30 = 48 seconden per vraag.

Kort oefenplan om deze fouten af te leren

  1. Dag 1: zoek uit welke test je krijgt en lees de officiële informatie van de uitgever.
  2. Dag 2 tot 4: oefen per testtype zonder tijdsdruk en begin een foutenlogboek.
  3. Dag 5 tot 8: oefen met tijd, met een vooraf berekende tijd per vraag en een loslaatmoment.
  4. Dag 9 en 10: maak een volledige oefentest onder echte omstandigheden: zelfde apparaat, rustige ruimte, zelfde hulpmiddelen.

Voor realistische, getimede oefentests in verschillende testtypen kun je terecht bij het alle testen pakket. Weet je nog niet welke test je nodig hebt, gebruik dan vind de juiste test.

Veelgestelde vragen

Wat is de grootste fout bij een aptitude test?

Onvoorbereid beginnen. Wie het vraagformat voor het eerst ziet tijdens de echte test, verliest tijd aan het begrijpen van de opdracht en raakt sneller in paniek. Daarnaast kosten slecht tijdsbeheer en te snel lezen veel kandidaten punten.

Moet ik gokken bij een aptitude test?

Dat hangt af van de scoring. Als foute antwoorden niet worden afgetrokken, is een onderbouwde gok beter dan een lege vraag. Sommige uitgevers trekken wel punten af voor foute antwoorden; Aon schrijft bijvoorbeeld dat bij hun prestatietests meestal punten worden afgetrokken. Lees daarom altijd de instructies van jouw test.

Hoe voorkom ik slordige fouten?

Lees eerst de vraag en pas daarna de gegevens, controleer eenheden en schat de uitkomst voordat je rekent. Kijk aan het eind of je antwoord past bij wat er gevraagd werd. Een foutenlogboek tijdens het oefenen laat zien welke slordigheden bij jou steeds terugkomen.

Kan ik terug naar een eerdere vraag?

Bij sommige tests wel, bij andere niet, en adaptieve tests laten terugbladeren vaak niet toe omdat de volgende vraag afhangt van je antwoord. De instructie vooraf vertelt hoe het bij jouw test zit. Ga er niet van uit dat je later kunt terugkomen als dat niet expliciet zo staat.

Hoeveel moet ik oefenen om deze fouten te vermijden?

Er is geen vast aantal, maar een paar volledige getimede oefentests per testtype geven je meestal genoeg gevoel voor format en tempo. Belangrijker dan het aantal is dat je elke fout nabespreekt en noteert waarom het misging.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.

Bronnen