Saxion 21+ toets: capaciteitenonderzoek en Nederlands 3F

Saxion noemt het 21+ toelatingsonderzoek kortweg het 21+ onderzoek. De opzet is overzichtelijk: één dag in Deventer, 's ochtends een capaciteitenonderzoek en 's middags een examen Nederlands of Engels. De beoordelingsregels zijn wel strenger dan je misschien verwacht. Je moet op alle vijf onderdelen van het capaciteitenonderzoek minimaal stanine 4 halen, en wie twee keer zakt, moet twee volle studiejaren wachten. In dit artikel staat wat de Saxion-brochure voor instroom 2027-2028 (uitgave september 2026) erover zegt, hoe je je per onderdeel voorbereidt en een set oefenvragen met de nadruk op leesvaardigheid. Saxion publiceert de regels per instroomjaar en kan data nog wijzigen, dus controleer vlak voor je aanmelding de toelatingspagina.

Voor de algemene achtergrond en een vergelijking met andere hogescholen lees je de uitleg over de 21+ toets.

Wie komt in aanmerking?

Het 21+ onderzoek is voor mensen van 21 jaar en ouder zonder diploma havo, vwo of mbo 4. Saxion formuleert het als 21 jaar of ouder zijn in de maand dat de opleiding officieel start. Voor een start op 1 september 2027 moet je volgens de brochure uiterlijk op 30 september 2027 21 jaar zijn. Begint je opleiding op 1 februari 2028, dan moet je uiterlijk op 29 februari 2028 21 jaar zijn.

Saxion maakt een paar belangrijke kanttekeningen:

  • Het onderzoek is alleen geldig bij Saxion en geldt niet als vervanging van een diploma.
  • Je moet daarnaast aan alle andere inschrijfvoorwaarden voldoen. Forensisch Onderzoek heeft bijvoorbeeld een decentrale selectie (numerus fixus); voor instroom 2027-2028 ligt de aanmelddeadline daarvoor vóór 15 januari 2027.
  • Wil je naar de Pabo, dan gelden aanvullende instroomeisen; kijk daarvoor op de website van de Pabo en op goedvoorbereidnaardepabo.nl.
  • Mis je alleen bepaalde profielvakken maar heb je wel een passend diploma, dan is het 21+ onderzoek niet de route. Daarvoor zijn er deficiëntietoetsen, die Saxion laat afnemen via Toelatingstoetsen hoger onderwijs Noord-Nederland.

Aanmelden

Je meldt je eerst via Studielink aan voor de opleiding. Blijkt daaruit dat je niet rechtstreeks toelaatbaar bent, dan krijg je bericht dat je voor het 21+ onderzoek in aanmerking komt. Studentregistratie mailt je daarna hoe je je aanmeldt; de laatste aanmelddag geldt voor het SIS-portal van Saxion. De stappen staan in de handleiding aanmelding toelatingsonderzoeken voor instroom 2027-2028, die volgens de brochure via de toelatingspagina van Saxion beschikbaar komt. Je krijgt een uitnodigingsbrief; zonder die brief heb je geen toegang tot het onderzoek.

Voor instroom 2027-2028 zijn er vier rondes, allemaal op een maandag in Deventer:

Datum onderzoek Laatste aanmelddag Opmerking
5 oktober 2026 21 september 2026 Alleen voor deeltijdstudenten van de Saxion Parttime School
7 december 2026 23 november 2026
15 maart 2027 1 maart 2027
31 mei 2027 17 mei 2027

Buiten deze data zijn er geen 21+ onderzoeken, en Saxion waarschuwt dat de data nog kunnen veranderen. Saxion raadt aan om voor een start in september 2027 al in maart mee te doen; wacht je tot de ronde van eind mei, dan moet je in één keer slagen.

De dag zelf

De onderzoeken zijn op maandagen in Saxion Deventer. De tijden zijn volgens de brochure ongeveer:

Tijd Onderdeel
10.00 – 12.00 uur Capaciteitenonderzoek (in het Nederlands of Engels)
13.00 – 13.50 uur Nederlands leesvaardigheid
13.00 – 15.00 uur Engels (alleen Engelstalige opleidingen)

Neem je uitnodigingsbrief (uitgeprint of digitaal) en een geldig paspoort, identiteitskaart of rijbewijs mee. Wees een kwartier van tevoren bij de toetsruimte. Een paar regels zijn strenger dan bij veel andere toetsen: je horloge moet af, je mag niet naar het toilet tijdens het onderzoek, en elk vertrek uit de ruimte geldt als einde van je deelname. Kom je binnen vijftien minuten na de start aan, dan kun je nog worden toegelaten, maar je krijgt geen extra tijd. Ben je snel afgeleid, neem dan oordopjes mee; Saxion verstrekt ze niet.

Het capaciteitenonderzoek

Kenmerk Volgens de brochure
Inhoud Vijf aparte testonderdelen
Vorm Digitaal, alleen meerkeuzevragen
Duur Ongeveer 2 uur, elk onderdeel op tijd
Hulpmiddelen Kladpapier, dat je krijgt
Norm Op alle onderdelen minimaal stanine 4 (laag gemiddeld)

Saxion noemt de vijf onderdelen niet bij naam, maar verwijst voor voorbereiding naar de oefenpagina van NOA voor de MCT-H. Het capaciteitenonderzoek wordt in het Nederlands of in het Engels afgenomen. Op de toelatingspagina benadrukt Saxion bovendien dat veel kandidaten zakken en dat voorbereiden op de capaciteitentest je slagingskans vergroot.

De norm verdient uitleg. Een stanine is een schaal van 1 tot 9, waarbij 5 het gemiddelde is. Stanine 4 is de onderkant van gemiddeld. De eis geldt per onderdeel: een sterke score op het ene onderdeel compenseert een zwakke score op het andere niet. Herkans je, dan herkans je het capaciteitenonderzoek als geheel. Goede onderdelen van je eerste poging kun je niet meenemen.

Dat maakt je zwakste onderdeel bepalend, dus gebruik de voorbereiding vooral om zwakke plekken op te sporen. De gidsen voor abstract redeneren en numeriek redeneren laten de gangbare vraagtypen zien.

Bij dyslexie krijg je geen extra tijd voor het capaciteitenonderzoek. Voor andere functiebeperkingen kun je uiterlijk twee weken vooraf een aangepaste afname aanvragen; een studentendecaan van Saxion geeft daarover advies.

Het examen Nederlands leesvaardigheid

Dit is het onderdeel waarop je je wel goed kunt voorbereiden. Het examen duurt 50 minuten, is digitaal en bestaat uit meerkeuzevragen bij een aantal teksten op niveau 3F. Je mag een eigen woordenboek meenemen. De brochure somt de leestaken op die aan bod kunnen komen:

  • hoofd- en bijzaken onderscheiden;
  • tekstsoorten benoemen;
  • relaties herkennen, zoals oorzaak en gevolg of middel en doel;
  • standpunt en argument uit elkaar houden;
  • argumentatie beoordelen op aanvaardbaarheid;
  • het doel van de schrijver aangeven en de talige middelen die hij daarvoor gebruikt;
  • aanvaardbare conclusies trekken.

Saxion verwijst voor oefenmateriaal onder meer naar de mbo-oefenomgeving voor Nederlands, oude havo-examens Nederlands op Examenblad en sites als taal-tools.nl en taalwinkel.nl. Je slaagt met minimaal een 5,5. Bij dyslexie krijg je voor Nederlands of Engels standaard 10 minuten extra; vraag dat uiterlijk twee weken vooraf aan via toelatingsonderzoek@saxion.nl.

Het examen Engels

Voor Engelstalige opleidingen vervangt Engels het examen Nederlands. Volgens de brochure toetst het reading, vocabulary, grammar en writing, op papier met meerkeuzevragen, in twee uur. Je hebt minimaal niveau B2 nodig. Voorbereiding is volgens Saxion niet verplicht, maar krantenartikelen lezen met onbekende woorden en je grammatica ophalen helpen.

Kom je van buiten de EU, dan kun je het capaciteitenonderzoek in het Engels doen, maar moet je daarnaast aan de IELTS- of TOEFL-eis voldoen. De Engelse toets van het 21+ onderzoek is dan niet genoeg voor vrijstelling Engels.

Kosten en afmelden

Elk onderdeel (capaciteitenonderzoek, Nederlands of Engels) kost 75 euro; je ontvangt daarvoor een factuur. Kun je niet, meld je dan uiterlijk vijf onderwijsdagen vóór de datum per e-mail af bij toelatingsonderzoek@saxion.nl. Je krijgt al betaalde kosten terug minus eenmalig 35 euro administratiekosten. Te laat afmelden of niet verschijnen betekent: geen geld terug, de factuur moet je toch betalen en je bent één deelnamepoging kwijt. Mis je zonder geldige afmelding een eerder onderdeel van een ronde, dan kun je ook niet meer aan de resterende onderdelen van die ronde meedoen. Ben je ziek binnen die vijf dagen, dan houd je je kans alleen met een doktersverklaring; meld je je op de dag zelf ziek, dan vervalt je kans.

Uitslag, geldigheid en herkansing

De uitslag wordt binnen 15 onderwijsdagen vastgesteld. Inzage in de toetsen is bij het 21+ onderzoek niet mogelijk. Een positief resultaat geldt voor de twee volgende studiejaren, voor de opleiding waarvoor je het onderzoek deed.

Elk onderdeel kun je één keer herkansen, binnen die geldigheidsduur. Daarna geldt een wachttijd: wie in een studiejaar twee keer meedoet zonder positief resultaat, kan pas na twee volledige studiejaren opnieuw beginnen. Wie voor studiejaar 2027-2028 twee keer zonder positief resultaat meedoet, kan pas weer meedoen voor 2029-2030; de ronde in het voorjaar van 2029 is dan de eerste kans. Voor een herkansing meld je je opnieuw aan en betaal je opnieuw.

Vrijstellingen

Voor Nederlands kun je vrijstelling aanvragen met een DUO havo- of vwo-certificaat Nederlands, een eindexamencijferlijst met minimaal een 6, een mbo-eindexamencijferlijst (geen rapport) met alle onderdelen (luisteren, lezen, spreken, gesprekken voeren, schrijven) op minimaal 3F, of het diploma Staatsexamen NT2 programma II. Ontbrekende onderdelen kun je niet aanvullen met deelcertificaten van andere taaltoetsen. Heb je een buitenlands diploma en ga je een Nederlandstalige opleiding volgen, dan heb je aanvullend Staatsexamen NT2 programma II of een certificaat Profiel Educatief Startbekwaam of Profiel Educatief Professioneel van het CNaVT nodig.

Voor vrijstelling Engels verwijst Saxion naar de actuele toelatingseisen voor internationale aanmeldingen op de Saxion-site. Je vraagt vrijstelling aan zodra je bericht krijgt dat je voor het 21+ onderzoek in aanmerking komt; Studentregistratie behandelt de aanvraag. Je geeft daarbij aan voor welk onderdeel je vrijstelling wilt en levert bewijsstukken en een motivatie aan.

Ben je het niet eens met een besluit van de Hogeschool Toelatingscommissie over je toelating of een vrijstelling, dan kun je binnen zes weken beroep instellen via het Meldpunt Klacht & Geschil van Saxion.

Oefenvragen

Zelf gemaakte vragen, met nadruk op leesvaardigheid 3F. Geen echte Saxion-examenvragen.

Oefenvraag 1 (standpunt en argument)

Lees: "Gemeenten moeten meer deelfietsen aanbieden bij stations. Veel reizigers pakken nu de auto omdat het laatste stuk naar hun werk slecht bereikbaar is met het openbaar vervoer." Wat is het standpunt van de schrijver?

  • A) Veel reizigers laten de auto staan.
  • B) Het laatste stuk naar het werk is slecht bereikbaar.
  • C) Gemeenten moeten meer deelfietsen aanbieden bij stations.
  • D) Het openbaar vervoer is te duur.

Antwoord: C. Het standpunt is de mening die de schrijver verdedigt, vaak herkenbaar aan moeten. B is het argument. A is een verkeerde weergave van de tekst, en D staat er niet in.

Oefenvraag 2 (relaties in tekst)

"Doordat de huren in de binnenstad sterk stegen, verhuisden veel kleine winkels naar de buitenwijken." Welke relatie wordt hier uitgedrukt?

  • A) Middel en doel
  • B) Oorzaak en gevolg
  • C) Tegenstelling
  • D) Opsomming

Antwoord: B. Doordat leidt een oorzaak in; het verhuizen is het gevolg. Middel en doel herken je eerder aan woorden als om te of zodat met een bedoeling.

Oefenvraag 3 (doel van de schrijver)

Een tekst begint met: "Wist je dat je met een paar eenvoudige aanpassingen tot een kwart minder energie verbruikt? Lees hier hoe je vandaag nog begint." Wat is het belangrijkste doel van deze tekst?

  • A) Informeren
  • B) Waarschuwen
  • C) Activeren
  • D) Vermaken

Antwoord: C. De tekst wil dat je iets gaat doen: vandaag nog beginnen. Een activerende tekst gebruikt vaak de jij-vorm en een directe oproep. Informeren speelt mee, maar is niet het hoofddoel.

Oefenvraag 4 (aanvaardbare conclusie)

Lees: "In het onderzoek gaven 62 procent van de ondervraagde studenten aan dat ze naast hun studie werken. Van die werkende studenten werkte de helft meer dan twaalf uur per week." Welke conclusie is aanvaardbaar?

  • A) De meeste studenten werken meer dan twaalf uur per week.
  • B) Ongeveer 31 procent van de ondervraagde studenten werkt meer dan twaalf uur per week.
  • C) Werkende studenten halen lagere cijfers.
  • D) 38 procent van de studenten werkt minder dan twaalf uur per week.

Antwoord: B. De helft van 62 procent is 31 procent. A klopt niet, C staat niet in de tekst, en D verwart de niet-werkende studenten met de studenten die weinig werken.

Oefenvraag 5 (English grammar)

Choose the correct option: "If I ___ about the delay, I would have taken an earlier train."

  • A) know
  • B) knew
  • C) had known
  • D) would know

Antwoord: C. Dit is een derde conditional, over een situatie in het verleden die niet is gebeurd: if + past perfect, would have + voltooid deelwoord.

Oefenvraag 6 (cijferreeks)

Welk getal komt hierna: 50, 47, 41, 32, 20, ...?

  • A) 5
  • B) 8
  • C) 2
  • D) 11

Antwoord: A. De verschillen zijn 3, 6, 9 en 12. Het volgende verschil is 15, dus 20 − 15 = 5.

Oefenvraag 7 (woordrelatie)

Welk woord hoort niet in het rijtje: eik, beuk, den, tulp, berk?

  • A) Eik
  • B) Den
  • C) Tulp
  • D) Berk

Antwoord: C. De andere woorden zijn bomen, een tulp is een bloem.

Strategie en valkuilen

  • Ken je zwakke onderdeel. Omdat elk onderdeel minimaal stanine 4 moet zijn, is gemiddeld goed niet genoeg als je één onderdeel slecht maakt.
  • Lees bij Nederlands eerst de vraag. Bij teksten met meerkeuzevragen bespaar je tijd als je weet waar je naar zoekt.
  • Neem een woordenboek mee. Het mag bij Nederlands, maar je krijgt het niet. Gebruik het alleen bij een woord dat het antwoord echt bepaalt.
  • Plan je ronde zo dat herkansen kan. Niet pas eind mei voor het eerst.

Voorbereidingsplan van drie weken

Week 1. Meld je aan via Studielink, rond daarna je aanmelding voor het onderzoek af in het SIS-portal vóór de laatste aanmelddag en vraag eventuele vrijstellingen aan. Bekijk ook de MCT-H-oefenpagina van NOA. Maak een oud havo-examen Nederlands of een voorbeeldexamen 3F om je niveau te bepalen.

Week 2. Werk elke dag een tekst uit: benoem standpunt, argumenten, tekstsoort en schrijversdoel. Oefen daarnaast twintig minuten per dag cijferreeksen, figuren en rekenen. Lees ook de uitleg over tekstinterpretatie.

Week 3. Doe twee oefendagen: twee uur gemengde capaciteitenvragen, pauze, daarna 50 minuten leesvaardigheid. Het alle testen pakket heeft daarvoor gemengde oefentests. Plan je reis naar Deventer met marge.

Veelgestelde vragen

Uit welke onderdelen bestaat het 21+ onderzoek van Saxion?

Uit een capaciteitenonderzoek en een examen Nederlands leesvaardigheid. Voor Engelstalige opleidingen en studieroutes vervangt een examen Engels het examen Nederlands. Het onderzoek ligt volgens Saxion op havo-5-eindexamenniveau en is alleen geldig bij Saxion.

Wanneer ben je geslaagd voor het Saxion 21+ onderzoek?

Je moet het examen Nederlands of Engels afsluiten met minimaal een 5,5. Bij het capaciteitenonderzoek moet je op alle vijf onderdelen minimaal laaggemiddeld scoren, wat neerkomt op stanine 4 of hoger. Is één onderdeel onvoldoende, dan herkans je het capaciteitenonderzoek in zijn geheel.

Wat kost het 21+ onderzoek bij Saxion?

Volgens de brochure voor instroom 2027-2028 kost elk onderdeel (capaciteitenonderzoek, Nederlands of Engels) 75 euro; je ontvangt daarvoor een factuur. Meld je je uiterlijk vijf onderwijsdagen voor de datum per e-mail af, dan krijg je al betaalde kosten terug minus eenmalig 35 euro administratiekosten.

Hoe vaak mag ik het Saxion 21+ onderzoek doen?

Elk onderdeel kun je één keer herkansen, binnen de geldigheidsduur. Doe je in een studiejaar twee keer mee zonder positief resultaat, dan kun je pas na twee volledige studiejaren opnieuw deelnemen. Voor een herkansing meld je je opnieuw aan en betaal je opnieuw.

Kan ik vrijstelling krijgen voor het onderdeel Nederlands?

Ja, onder voorwaarden. Saxion noemt onder meer een DUO havo- of vwo-certificaat Nederlands, een eindexamencijferlijst met minimaal een 6 voor Nederlands, een mbo-eindexamencijferlijst met alle onderdelen op minimaal 3F, of het diploma Staatsexamen NT2 programma II. Je vraagt vrijstelling aan zodra je bericht krijgt dat je voor het 21+ onderzoek in aanmerking komt.

Waar en wanneer wordt het 21+ onderzoek van Saxion afgenomen?

Op maandagen op de Saxion-locatie in Deventer. Het capaciteitenonderzoek is ongeveer van 10.00 tot 12.00 uur, Nederlands van 13.00 tot 13.50 uur en Engels van 13.00 tot 15.00 uur. Voor instroom 2027-2028 zijn de data 5 oktober 2026 (alleen voor deeltijdstudenten van de Saxion Parttime School), 7 december 2026, 15 maart 2027 en 31 mei 2027. De exacte tijden staan in de uitnodigingsbrief.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.

Bronnen