Case interview oefenen: structuur, rekenwerk en oefencases

Heb je een uitnodiging voor een gesprek bij een adviesbureau, of voor een traineeship waarin "een case" op het programma staat, dan is de kans groot dat je een case interview krijgt. Je zit dan tegenover een consultant die je een zakelijk vraagstuk voorlegt en wil zien hoe je het aanpakt. Dat voelt voor veel kandidaten als een examen zonder lesstof. Gelukkig is case interview oefenen goed te doen: de denkstappen zijn steeds dezelfde, en het rekenwerk is op middelbareschoolniveau. Let op: dit gaat over het live gesprek, niet over een uitgewerkte business case presentatie. In dit artikel lees je wat bureaus zelf over het case interview zeggen, hoe je een case opbouwt, hoe je rekent zonder te haperen, en je oefent met zeven eigen casevragen.

Wat is een case interview?

Een case interview is een gesprek waarin je samen met de interviewer een realistisch zakelijk probleem oplost. Denk aan vragen als: waarom daalt de winst van deze fietsenfabrikant, moet deze supermarktketen een bezorgdienst beginnen, of hoe groot is de markt voor elektrische deelscooters in Utrecht.

BCG beschrijft het case interview op zijn carrièresite als een probleemoplossend gesprek voor klantgerichte functies. Je werkt stap voor stap een realistisch zakelijk vraagstuk uit: je structureert je aanpak, stelt vragen, analyseert gegevens en maakt snelle berekeningen. BCG geeft als tips onder meer: luister actief, denk gestructureerd, communiceer helder, check je aannames en laat je denkproces zien. Het gaat volgens BCG om je aanpak en de kwaliteit van je redenering; er is niet altijd één juist antwoord.

Bain zegt iets vergelijkbaars. Je krijgt volgens Bain waarschijnlijk alleen een case interview als je solliciteert naar een consultancyfunctie, het gesprek toetst logisch en gestructureerd denken, en er is niet per se een goed antwoord. Bain geeft ook aan dat het bureau de casematerialen aanlevert.

Twee vormen die je kunt tegenkomen

In de voorbereidingswereld worden twee vormen onderscheiden:

  • Kandidaatgestuurd. Jij bepaalt de route. Je zet een structuur neer, kiest zelf welk onderdeel je eerst onderzoekt en vraagt om de gegevens die je nodig hebt.
  • Interviewergestuurd. De interviewer stelt een reeks losse deelvragen: eerst een structuurvraag, dan een rekenopgave, dan een grafiek, dan een korte brainstorm.

Welke vorm je krijgt verschilt per bureau, per kantoor en soms per ronde. Vraag het aan je recruiter en oefen beide vormen.

Zo bouw je een case op in vijf stappen

Elke case heeft dezelfde ruggengraat. Als je die stappen automatisch doorloopt, hoef je in het gesprek alleen nog na te denken over de inhoud.

1. Vat de vraag samen en check het doel. Herhaal in één of twee zinnen wat je hebt gehoord en vraag naar het doel van de klant. "De klant wil binnen drie jaar weer winstgevend zijn, klopt dat?" Zo voorkom je dat je tien minuten de verkeerde vraag oplost.

2. Stel verhelderende vragen. Vraag alleen wat je echt nodig hebt: om welk land of segment gaat het, over welke periode, wat is succes voor de klant.

3. Zet een structuur neer. Vraag een halve minuut om na te denken en schets dan een boom met drie of vier hoofdtakken. Leg hem hardop uit en vertel met welke tak je wilt beginnen en waarom. Een goede structuur is zoveel mogelijk MECE: de takken overlappen niet en samen dekken ze het hele probleem.

4. Analyseer en reken. Werk tak voor tak. Vraag om gegevens, reken ze uit en zeg na elke berekening wat de uitkomst betekent: "Dus de kosten per eenheid zijn met 20 procent gestegen, dat verklaart het grootste deel van de winstdaling."

5. Sluit af met een aanbeveling. Begin met je conclusie, geef twee of drie argumenten, noem de belangrijkste risico's en de volgende stap. Ook met onvolledige informatie geef je een advies.

Structuren die je moet kennen

Je hoeft geen tientallen kant-en-klare frameworks uit je hoofd te leren. Wel helpt het om een paar bouwstenen paraat te hebben, die je per case aanpast.

Winstboom. Winst is omzet min kosten. Omzet is aantal verkochte eenheden maal prijs, en kosten splits je in vaste en variabele kosten. Bij elke vraag over dalende winst is dit je vertrekpunt. Vraag eerst of het probleem aan de omzetkant of aan de kostenkant zit, en zoek daarna verder in die tak.

Marktschatting. Bij een vraag als "hoeveel koffiebekers gaan er per jaar over de toonbank op Nederlandse stations" bouw je een rekensom op uit stappen die je kunt beredeneren: aantal reizigers, aandeel dat koffie koopt, aantal keer per week. Vermeld je aannames hardop en rond af op hanteerbare getallen.

Markttoetreding of nieuw product. Kijk naar de markt (grootte, groei, concurrentie), naar de klant (kunnen we het, past het bij ons), naar de financiën (wat kost het, wat levert het op, hoe snel verdien je het terug) en naar risico's en alternatieven, zoals overname of samenwerking.

De kunst is om deze bouwstenen te vertalen naar de case. Zeg niet "ik gebruik het 3C-model", maar "ik wil kijken naar drie dingen: hoe aantrekkelijk de markt voor bezorging is, of onze winkels dat logistiek aankunnen, en of het financieel uit kan".

Rekenen in een case

Het rekenwerk is zelden moeilijk, maar je doet het onder druk, hardop en vaak zonder rekenmachine. Of je een rekenmachine mag gebruiken verschilt per bureau en per ronde; ga ervan uit dat het niet mag tenzij je het anders hoort.

Een paar technieken die in de praktijk het verschil maken:

  • Werk met machten van tien. Schrijf grote getallen als 2,4 miljoen of 2,4 × 10⁶. Zo raak je geen nullen kwijt.
  • Rond slim af. 48 procent van 6.100 wordt "ongeveer de helft van 6.000, dus 3.000, iets minder". Zeg erbij dat je afrondt.
  • Ken je breuken. Een achtste is 12,5 procent, een zesde ongeveer 16,7 procent, een derde ongeveer 33 procent. Dat scheelt deelsommen.
  • Benoem de eenheid. Euro per maand of euro per jaar, stuks of kilo's. Een vergeten eenheid is een van de rekenfouten die ik bij kandidaten het vaakst zie.
  • Controleer op gevoel. Is de uitkomst realistisch? Zo niet, zoek de fout.

Wil je de specifieke berekeningen voor omzet, marge, ROI en terugverdientijd stap voor stap oefenen, kijk dan bij business case berekeningen. Voor het lezen van tabellen en grafieken onder tijdsdruk helpt het om ook numeriek redeneren voor consulting te oefenen, omdat je bij sommige adviesbureaus vóór het gesprek al een numerieke test maakt.

Oefenvragen

Hieronder staan zeven casevragen die ik zelf heb gemaakt. Alle cijfers zijn fictief en staan in de vraag. Probeer elke vraag binnen twee minuten op te lossen, zonder rekenmachine, en zeg je tussenstappen hardop.

Oefenvraag 1

Je schat de jaarlijkse markt voor hondenbrokken in een land. Gegeven: 8 miljoen huishoudens, 30 procent van de huishoudens heeft een hond, een huishouden met hond heeft gemiddeld 1,2 honden, en een hond eet 12 kilo brokken per jaar. Hoeveel kilo brokken per jaar is dat?

A. 28,8 miljoen kilo B. 34,6 miljoen kilo C. 41,5 miljoen kilo D. 345,6 miljoen kilo

Antwoord: B. 8 miljoen × 0,3 = 2,4 miljoen huishoudens met een hond. 2,4 miljoen × 1,2 = 2,88 miljoen honden. 2,88 miljoen × 12 kilo = 34,56 miljoen kilo, afgerond 34,6 miljoen. Optie A vergeet de factor 1,2, optie D zet de komma verkeerd.

Oefenvraag 2

Een softwarebedrijf had vorig jaar 10 miljoen euro omzet en 2 miljoen euro winst. Dit jaar is de omzet weer 10 miljoen euro, maar de winst is 1 miljoen euro. Wat is de meest logische eerste analysestap?

A. Onderzoeken of een prijsverhoging de omzet kan laten stijgen B. De kosten opsplitsen en per kostenpost bekijken welke is gestegen C. Het marktaandeel van de grootste concurrent opvragen D. Een brainstorm houden over nieuwe landen om naar uit te breiden

Antwoord: B. De omzet is gelijk gebleven, dus de winstdaling van 1 miljoen euro moet volledig uit hogere kosten komen. Je zoekt dan eerst uit welke kostenpost is gestegen. De andere opties gaan over de omzetkant of over groei, en slaan de oorzaak over.

Oefenvraag 3

Een sportschoolketen wil haar omzet in deelgebieden splitsen zonder overlap en zonder iets te missen. Welke indeling voldoet daar het best aan?

A. Nieuwe leden, leden die opzeggen en studenten B. Abonnementen, persoonlijke training, en overige verkopen zoals drank en kleding C. Ochtendbezoekers, dure abonnementen en online lessen D. Tevreden leden en leden die vaak komen

Antwoord: B. Deze drie categorieën overlappen niet en samen dekken ze alle omzet, omdat "overige verkopen" de rest opvangt. Bij A kan een student ook een nieuw lid zijn. Bij C worden tijdstip, prijs en kanaal door elkaar gebruikt. Bij D kan iemand in beide groepen vallen en mis je de rest.

Oefenvraag 4

Een bedrijf heeft 4 miljoen euro omzet en 3 miljoen euro kosten. Het kan de kosten met 10 procent verlagen terwijl de omzet gelijk blijft. Wat wordt de nieuwe winstmarge als percentage van de omzet?

A. 27,5 procent B. 30 procent C. 32,5 procent D. 35 procent

Antwoord: C. Tien procent van 3 miljoen is 0,3 miljoen, dus de kosten worden 2,7 miljoen. De winst stijgt van 1 miljoen naar 1,3 miljoen. 1,3 gedeeld door 4 is 0,325, oftewel 32,5 procent.

Oefenvraag 5

Een koffieketen overweegt een machine van 60.000 euro die 1.500 euro per maand aan arbeidskosten bespaart. Er zijn geen andere kosten of opbrengsten. Na hoeveel tijd is de machine terugverdiend?

A. 3 jaar B. 3 jaar en 4 maanden C. 4 jaar D. 5 jaar

Antwoord: B. 60.000 gedeeld door 1.500 is 40 maanden. Veertig maanden is drie jaar (36 maanden) plus vier maanden. Optie C ontstaat als je 40 maanden ten onrechte als 4 jaar leest.

Oefenvraag 6

Een markt is nu 200 miljoen euro groot en groeit elk jaar met 5 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Hoe groot is de markt over twee jaar?

A. 210 miljoen euro B. 220 miljoen euro C. 220,5 miljoen euro D. 230 miljoen euro

Antwoord: C. Na één jaar: 200 × 1,05 = 210 miljoen. Na twee jaar: 210 × 1,05 = 220,5 miljoen. Optie B telt twee keer 5 procent van 200 op en vergeet dat de groei in het tweede jaar over een grotere basis gaat.

Oefenvraag 7

Je hebt tien minuten aan een case gewerkt over een supermarktketen die wil beginnen met thuisbezorging. De interviewer zegt: "De directeur loopt binnen. Wat adviseer je haar?" Je weet dat de markt groeit, maar dat de bezorgkosten per bestelling hoger zijn dan de gemiddelde winst per bestelling. Welk antwoord is het sterkst?

A. "Ik heb nog niet genoeg informatie om iets te kunnen zeggen." B. "Ik heb eerst gekeken naar de markt, daarna naar de kosten, en toen naar de concurrenten." C. "Mijn advies is om nu niet landelijk te starten, omdat elke bestelling op dit moment verlies oplevert. Wel zou ik een proef in één stad doen om te testen of een minimumbedrag of bezorgkosten de marge positief maken." D. "De markt groeit hard, dus ik zou zo snel mogelijk overal beginnen voordat concurrenten het doen."

Antwoord: C. Dit antwoord begint met de conclusie, onderbouwt die met de belangrijkste bevinding en noemt een concrete volgende stap. A geeft geen advies, B vertelt alleen wat je hebt gedaan en D negeert de verliesgevende bezorgkosten.

Veelgemaakte fouten

  • Meteen beginnen met rekenen. Wie zonder structuur getallen gaat vermenigvuldigen, raakt de draad kwijt en kan niet uitleggen waarom een getal belangrijk is.
  • Een framework opdreunen. Een standaardmodel zonder koppeling aan de case laat zien dat je niet zelf nadenkt; pas je structuur aan op de vraag.
  • Stil worden. Interviewers willen je denkproces horen. BCG noemt stil blijven uitdrukkelijk als iets om te vermijden.
  • Te weinig samenvatten. Vat na elk deel kort samen wat je weet en wat je volgende stap is. Zo blijft de interviewer bij je.
  • Een aanbeveling zonder keuze. "Het hangt ervan af" is geen advies. Kies een richting en noem de voorwaarden.

Oefenplan van twee weken

Dag 1 tot 3: lees de officiële uitleg en voorbeeldcases op de carrièresites van de bureaus waar je solliciteert. BCG biedt bijvoorbeeld een gratis jobsimulatie aan. Oefen daarnaast elke dag vijftien minuten hoofdrekenen met percentages, groei en breuken.

Dag 4 tot 7: doe elke dag één volledige case hardop, het liefst met een oefenpartner die de rol van interviewer speelt. Neem jezelf op als je alleen oefent en luister terug of je structuur te volgen is.

Dag 8 tot 11: wissel kandidaatgestuurde en interviewergestuurde cases af. Oefen apart op marktschattingen en op het lezen van grafieken. Een numerieke oefentest helpt je tempo bij tabellen; je vindt die bij numeriek redeneren oefenen.

Dag 12 tot 14: doe twee cases onder echte tijdsdruk, vraag feedback op je afsluiting en bereid je ook voor op de persoonlijke vragen die vaak in hetzelfde gesprek zitten. Daarvoor is de STAR-methode een goede basis. Krijg je vooraf ook capaciteitentests, kijk dan welke onderdelen er bij aptitude tests voor consultancy horen.

Veelgestelde vragen

Wat is een case interview?

Een case interview is een gesprek waarin je samen met de interviewer een realistisch zakelijk probleem oplost. Je stelt vragen, zet een aanpak op, rekent met gegeven cijfers en eindigt met een onderbouwde aanbeveling. Adviesbureaus zoals BCG en Bain gebruiken het om te zien hoe je denkt.

Is er één goed antwoord in een case interview?

Meestal niet. BCG en Bain zeggen allebei dat het vooral gaat om de kwaliteit van je redenering en niet om één juist eindantwoord. Je rekenwerk moet wel kloppen, en je aanbeveling moet logisch volgen uit je analyse.

Hoe lang moet je oefenen voor een case interview?

Dat hangt af van je startniveau. Reken bij voorkeur op een paar weken waarin je regelmatig cases hardop oefent, het liefst met een oefenpartner. Staat je gesprek al snel gepland, haal dan het meeste uit twee weken gericht oefenen met het oefenplan in dit artikel.

Wat is het verschil tussen een case interview en een business case presentatie?

In een case interview los je het probleem live op in gesprek met de interviewer, die je stap voor stap nieuwe informatie geeft. Bij een business case presentatie krijg je vooraf een dossier, werk je alleen een advies uit en presenteer je dat daarna.

Over de auteur

Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.

Bronnen

BCG Careers, Case interview preparation: https://careers.bcg.com/global/en/case-interview-preparation Bain & Company, Interviewing: https://www.bain.com/careers/hiring-process/interviewing/