Mechanisch inzicht test oefenen: uitleg en oefenvragen
Krijg je bij een sollicitatie voor een technische functie of opleiding een test mechanisch inzicht, dan zie je tekeningen van tandwielen, hefbomen, katrollen, waterreservoirs en stroomkringen. Met een beperkt aantal principes kun je de opgaven beredeneren in plaats van gokken. Hieronder vind je die principes, een vaste aanpak en acht zelfgemaakte oefenvragen, volledig in tekst beschreven.
Wat is een test mechanisch inzicht?
Een test mechanisch inzicht, in het Engels vaak mechanical reasoning of mechanical comprehension genoemd, meet hoe goed je begrijpt hoe krachten en bewegingen werken in eenvoudige technische systemen. Het gaat om praktisch begrip, niet om formules opzeggen.
Een voorbeeld van zo'n test is de scales mtu van Aon. Aon beschrijft die op zijn kandidatenpagina als een test die mechanisch en technisch begrip meet aan de hand van mechanische tekeningen, met 24 opgaven in 15 minuten. Aon geeft op dezelfde pagina aan dat er bij zijn prestatietests punten kunnen worden afgetrokken voor foute antwoorden; werk dus snel maar zorgvuldig en gok niet blind. Dat is iets meer dan een halve minuut per opgave. Andere uitgevers hebben eigen versies; je uitnodiging vertelt welke test je krijgt. Meer over de tests van Aon lees je in het artikel over cut-e en Aon tests.
Bij technische functies kun je deze test gecombineerd krijgen met ruimtelijk inzicht en technisch rekenen; een overzicht staat in aptitude tests voor techniek.
De zes onderwerpen die je moet beheersen
1. Hefbomen
Een hefboom is een starre staaf die om een draaipunt kan draaien. De gouden regel: kracht maal arm is aan beide kanten gelijk. De arm is de afstand van de kracht tot het draaipunt. Een kracht van 100 newton op 3 meter van het draaipunt houdt dus een last van 300 newton op 1 meter in evenwicht. Een langere arm vraagt minder kracht, maar over een grotere afstand.
Er zijn drie soorten hefbomen:
- Eerste soort: het draaipunt zit tussen kracht en last in. Denk aan een wip, een schaar of een koevoet.
- Tweede soort: de last zit tussen draaipunt en kracht in. Denk aan een kruiwagen of een notenkraker. Je hebt altijd minder kracht nodig dan de last.
- Derde soort: de kracht zit tussen draaipunt en last in. Denk aan een pincet of je onderarm. Je hebt meer kracht nodig dan de last, maar het uiteinde beweegt sneller en verder.
2. Tandwielen
Twee tandwielen die in elkaar grijpen, draaien in tegengestelde richting. In een rij wisselt de richting per tandwiel: het eerste, derde en vijfde draaien dezelfde kant op.
Voor de snelheid geldt: aantal tanden maal toerental is voor alle tandwielen in de rij gelijk. Een klein tandwiel draait daardoor sneller dan een groot. Drijft een tandwiel met 20 tanden een tandwiel met 40 tanden aan, dan draait het grote wiel half zo snel, maar met twee keer zoveel draaikracht. Een tussenwiel verandert alleen de richting, niet de verhouding tussen het eerste en het laatste wiel.
Tandwielen op dezelfde as draaien altijd even snel en dezelfde kant op, ook als ze verschillend van grootte zijn.
3. Riemen en kettingen
Twee wielen met een riem of ketting ertussen draaien dezelfde kant op, tenzij de riem gekruist is: dan draaien ze tegengesteld. Voor de snelheid geldt dezelfde logica als bij tandwielen, maar dan met de diameter: diameter maal toerental is gelijk.
4. Katrollen
Een vaste katrol hangt aan het plafond en verandert alleen de richting van de kracht. Je hebt evenveel kracht nodig als het gewicht van de last.
Een losse katrol beweegt mee met de last. De last hangt dan aan twee touwdelen, en elk touwdeel draagt de helft. Zonder wrijving en met een gewichtloze katrol heb je dus de helft van de kracht nodig, maar trek je twee keer zoveel touw binnen: 2 meter touw voor 1 meter hoogte.
De vuistregel voor elk katrolsysteem: tel het aantal touwdelen dat het bewegende blok draagt. Deel de last door dat aantal en je hebt de benodigde kracht. Een extra vaste katrol om de trekrichting om te draaien, verandert dat getal niet.
5. Druk en vloeistoffen
Druk is kracht gedeeld door oppervlak. Dezelfde kracht op een kleiner oppervlak geeft meer druk. Daarom zakt een naaldhak dieper weg in het gras dan een sportschoen.
Twee principes zijn hier vooral handig:
- Vloeistofdruk neemt toe met de diepte. Een gat onderin een watertank spuit daardoor harder dan een gat bovenin. De vorm van het vat maakt voor de druk op een bepaalde diepte niet uit.
- Hydraulica. In een gesloten systeem met vloeistof plant druk zich gelijk in alle richtingen voort. Is het oppervlak van de grote zuiger 10 keer zo groot, dan is de kracht ook 10 keer zo groot. De kleine zuiger moet dan wel 10 keer zo ver bewegen.
6. Elektriciteit in de basis
Sommige tests mechanisch inzicht bevatten ook vragen over eenvoudige stroomkringen. Je hebt dan genoeg aan drie dingen:
- De wet van Ohm: spanning is stroom maal weerstand (U = I × R). Bij 12 volt en 4 ohm loopt er 3 ampère.
- Serieschakeling: alles zit achter elkaar in één kring. De weerstanden tel je op en overal loopt dezelfde stroom. Valt één lampje uit, dan is de kring onderbroken en gaan alle lampjes uit.
- Parallelschakeling: elk onderdeel heeft een eigen tak en krijgt de volle spanning. De totale weerstand is kleiner dan de kleinste losse weerstand. Valt één lampje uit, dan blijven de andere branden. Twee gelijke lampjes branden parallel feller dan in serie op dezelfde batterij.
Overige principes
Reken ook op zwaartepunt (een voorwerp kantelt zodra het zwaartepunt buiten het steunvlak komt) en het hellend vlak (een flauwere helling vraagt minder kracht over een langere afstand).
Stappenplan voor elke tekening
- Lees eerst de vraag, dan de tekening. Gaat het om richting, kracht, snelheid of evenwicht?
- Bepaal welk principe speelt. Tandwielen, hefboom, katrol, druk of stroom. Vaak draait een opgave om één principe.
- Zoek het begin van de beweging. Welk wiel wordt aangedreven? Volg van daaruit de keten.
- Teken pijlen. Mag je kladpapier gebruiken, zet dan een pijltje bij elk wiel.
- Reken alleen als het moet. Bij een vraag als sneller of langzamer is een schatting genoeg. Controleer daarna: minder kracht hoort bij meer afstand.
Oefenvragen mechanisch inzicht
Alle situaties zijn in tekst beschreven, zodat je geen tekening nodig hebt. Ga uit van ideale omstandigheden: geen wrijving, gewichtloze touwen en katrollen, en ideale batterijen. Neem ongeveer een minuut per opgave.
Oefenvraag 1
Drie tandwielen staan op een rij en grijpen in elkaar: tandwiel A (20 tanden) drijft tandwiel B (40 tanden) aan, en B drijft tandwiel C (10 tanden) aan. Tandwiel A draait met 60 omwentelingen per minuut rechtsom. Hoe draait tandwiel C?
- A. 120 omwentelingen per minuut, rechtsom
- B. 120 omwentelingen per minuut, linksom
- C. 30 omwentelingen per minuut, rechtsom
- D. 240 omwentelingen per minuut, linksom
Antwoord: A. Tanden maal toerental is voor alle tandwielen gelijk: 20 × 60 = 1.200. Voor C geldt dus 1.200 gedeeld door 10 is 120 omwentelingen per minuut. De richting wisselt per tandwiel: A rechtsom, B linksom, C weer rechtsom.
Oefenvraag 2
Een wip met het draaipunt precies in het midden is in evenwicht. Aan de linkerkant zit een kind van 30 kilo op 2 meter van het draaipunt. Aan de rechterkant zit een kind van 40 kilo. Op welke afstand van het draaipunt zit het kind van 40 kilo?
- A. 1,0 meter
- B. 1,5 meter
- C. 2,0 meter
- D. 2,7 meter
Antwoord: B. Bij evenwicht is gewicht maal afstand aan beide kanten gelijk. Links is dat 30 × 2 = 60. Rechts moet 40 × afstand ook 60 zijn, dus de afstand is 60 gedeeld door 40 is 1,5 meter.
Oefenvraag 3
Een last van 400 newton hangt aan een losse katrol. Het touw loopt vanaf een haak in het plafond omlaag, onder de losse katrol door, weer omhoog en over een vaste katrol aan het plafond. Vanaf de vaste katrol trek je het touw recht naar beneden. Hoeveel kracht heb je nodig om de last in evenwicht te houden?
- A. 100 newton
- B. 200 newton
- C. 400 newton
- D. 800 newton
Antwoord: B. De losse katrol hangt aan twee touwdelen: het deel naar de haak en het deel naar de vaste katrol. Elk deel draagt de helft van 400 newton, dus 200 newton. De vaste katrol verandert alleen de richting waarin je trekt, niet de kracht.
Oefenvraag 4
Een hydraulische krik heeft een kleine zuiger met een oppervlak van 2 vierkante centimeter en een grote zuiger met een oppervlak van 50 vierkante centimeter. Je duwt met 20 newton op de kleine zuiger. Hoeveel kracht levert de grote zuiger?
- A. 40 newton
- B. 250 newton
- C. 500 newton
- D. 1.000 newton
Antwoord: C. De druk is overal in de vloeistof gelijk. Het oppervlak van de grote zuiger is 50 gedeeld door 2 is 25 keer zo groot, dus de kracht is ook 25 keer zo groot: 20 × 25 = 500 newton.
Oefenvraag 5
Een batterij van 12 volt is aangesloten op twee weerstanden die in serie staan: een van 4 ohm en een van 2 ohm. Hoe groot is de stroom in de kring?
- A. 2 ampère
- B. 3 ampère
- C. 6 ampère
- D. 9 ampère
Antwoord: A. In serie tel je de weerstanden op: 4 + 2 = 6 ohm. Met de wet van Ohm is de stroom de spanning gedeeld door de weerstand: 12 gedeeld door 6 is 2 ampère.
Oefenvraag 6
Twee identieke lampjes zitten in serie op één batterij en branden allebei. De gloeidraad van het eerste lampje breekt. Wat gebeurt er met het tweede lampje?
- A. Het brandt feller.
- B. Het brandt even fel als eerst.
- C. Het brandt zwakker.
- D. Het gaat uit.
Antwoord: D. In een serieschakeling loopt er maar één stroomkring. Breekt de gloeidraad van een van de lampjes, dan is die kring onderbroken en loopt er nergens meer stroom. Het tweede lampje gaat dus ook uit. Stonden de lampjes parallel, dan was het tweede blijven branden.
Oefenvraag 7
Twee wielen zijn verbonden met een open, niet-gekruiste riem. Het aandrijvende kleine wiel heeft een diameter van 10 centimeter en draait met 90 omwentelingen per minuut rechtsom. Het grote wiel heeft een diameter van 30 centimeter. Hoe draait het grote wiel?
- A. 30 omwentelingen per minuut, rechtsom
- B. 30 omwentelingen per minuut, linksom
- C. 270 omwentelingen per minuut, rechtsom
- D. 270 omwentelingen per minuut, linksom
Antwoord: A. Bij een open riem draaien beide wielen dezelfde kant op, dus rechtsom. Diameter maal toerental is gelijk: 10 × 90 = 900, en 900 gedeeld door 30 is 30 omwentelingen per minuut.
Oefenvraag 8
Een hoge watertank zit tot de rand vol. In de zijwand zitten drie even grote gaatjes boven elkaar: gat 1 vlak onder het wateroppervlak, gat 2 halverwege en gat 3 vlak boven de bodem. Uit welk gat stroomt het water met de grootste snelheid naar buiten?
- A. Gat 1
- B. Gat 2
- C. Gat 3
- D. Uit alle gaten even snel
Antwoord: C. De waterdruk neemt toe met de diepte. Gat 3 zit het diepst onder het wateroppervlak, dus daar is de druk het grootst en stroomt het water het snelst naar buiten.
Veelgemaakte fouten
- Richting verkeerd doortellen. Zet bij elk wiel een pijl in plaats van het in je hoofd bij te houden.
- Riem en tandwiel door elkaar halen. Tandwielen die in elkaar grijpen draaien tegengesteld, wielen met een open riem dezelfde kant op.
- Vaste katrollen meetellen. Alleen de touwdelen die het bewegende blok dragen, bepalen de kracht. Een vaste katrol bovenin verandert alleen de richting.
- Kracht en afstand niet samen bekijken. Elk mechanisch voordeel heeft een prijs: minder kracht betekent meer afstand. Een antwoordoptie die minder kracht én minder afstand belooft, is fout.
Oefenplan van 1 tot 2 weken
Dag 1 tot 3. Leer de basisprincipes uit dit artikel. Neem per dag twee onderwerpen en leg ze in je eigen woorden uit.
Dag 4 tot 7. Maak per dag vijftien tot twintig opgaven over één of twee onderwerpen, zonder tijdsdruk.
Dag 8 tot 10. Meng alle onderwerpen en werk op tijd. Mik op ongeveer een halve minuut tot een minuut per opgave, afhankelijk van de test die je krijgt.
Dag 11 tot 14. Maak volledige oefentests onder echte omstandigheden en herhaal daarna gericht de onderwerpen waar je de meeste fouten maakt. Bevat je selectie ook andere onderdelen, zoals letterreeksen of numerieke opgaven, plan die dan in dezelfde weken mee.
Weet je nog niet precies welke testonderdelen je kunt verwachten, gebruik dan vind de juiste test om gericht te oefenen. Wil je eerst je niveau peilen, begin dan met de gratis testen.
Veelgestelde vragen
Wat meet een test mechanisch inzicht?
Een test mechanisch inzicht meet of je begrijpt hoe eenvoudige mechanische en technische systemen werken, zoals hefbomen, tandwielen, katrollen, vloeistofdruk en stroomkringen. Je krijgt bijvoorbeeld een tekening met een situatie en een meerkeuzevraag over wat er gebeurt.
Heb je natuurkundekennis nodig voor mechanisch inzicht?
Geen formules op hoog niveau, wel een handvol basisprincipes: kracht maal arm bij hefbomen, tanden maal toerental bij tandwielen, touwdelen tellen bij katrollen en de wet van Ohm. Daarmee kun je veel opgaven beredeneren.
Hoe lang duurt een test mechanisch inzicht?
Dat verschilt per testuitgever. Aon beschrijft voor zijn test scales mtu bijvoorbeeld 24 opgaven in 15 minuten. Andere tests hebben een ander aantal opgaven en een andere tijdslimiet, dus kijk in je uitnodiging welke test je krijgt.
Kun je mechanisch inzicht trainen?
Ja. Je leert de terugkerende principes herkennen en oefent het snel lezen van tekeningen. Vooral als je geen technische achtergrond hebt, helpt het om de standaardsituaties vooraf te leren kennen.
Wat is het verschil tussen mechanisch en ruimtelijk inzicht?
Mechanisch inzicht gaat over krachten en beweging: wat gebeurt er als je aan een touw trekt of een tandwiel draait. Ruimtelijk inzicht gaat over vormen in de ruimte: hoe ziet een figuur eruit als je hem draait, spiegelt of uitvouwt.
Over de auteur
Ingmar van Maurik is specialist in test- en sollicitatievoorbereiding en helpt kandidaten beter te presteren in selectieprocedures.
Bronnen
Aon, Prepare for your online assessment (scales mtu, Mechanical Reasoning): https://www.aon.com/en/capabilities/talent-and-rewards/prepare-for-your-online-assessment
